Podwodny pościg za ośmiornicą w Chorwacji
Ośmiornica spotkana w Adriatyku to prawdziwa przygoda. Za każdym
razem ośmiornicę było nam trudno wypatrzyć. Zwierzęta te są bardzo
inteligentne i potrafią dobrze się kamuflować.
Chorwacka ośmiornica umie czaić się między brodzącymi i
pluskającymi się w wodzie ludźmi pod płaskim kamieniem na dnie, albo tkwić w
szczelinie przysłonięta trzymaną za pomocą macki otwartą pustą muszlą małża.
Złapanie jej nie należy do łatwych, bo głowonogi te potrafią sprawnie
uciekać korzystając z przyssawek, chmur atramentu wyrzucanych do wody i
napędu odrzutowego, który posiadają. Ośmiornica wydostanie się
z łodzi przez niemal nieistniejącą szczelinę w burcie i jest zaskakująco
wytrwała. Zwierzęta te bez trudu przeciskają się przez szpary o szerokości
2,5 centymetra. My złapaliśmy ośmiornicę dwa razy. Za każdym razem
dobrze się jej przyjrzeliśmy.
Czytaj więcej: Pomnik Pileckiego w Warszawie
Zwierzę chwyta się dłoni oraz przedramienia mackami i
całkiem sprawnie "chodzi". Ma także zagadkowe oczy oraz doskonały wzrok.
Nieco dziwnie wygląda workowata część, która zlokalizowana jest za głową.
Służy ona do nabrania wody i gwałtownego wyciśnięcia jej w razie
niebezpieczeństwa przez wąską rurkę zwaną syfonem. Dzięki odrzutowi
ośmiornica szybko oddala się od wroga. Tenże płaszcz służy także do
oddychania. Chociaż ta część przypomina "mordkę" to nie jest przodem lecz
tyłem zwierzęcia. Fascynująca jest
powierzchnia ciała ośmiornicy, która mieni się kolorami, przynajmniej
w pewnym zakresie. Uwięziona w siatce dosłownie pulsuje zmieniającymi się
odcieniami. Najwyraźniej tak reaguje na stres. Stopa jest
u ośmiornic wykształcona w postaci ośmiu ramion pokrytych
przyssawkami. Z kolei poniżej ramion jest otwór gębowy zaopatrzony w dziób.
Żadna z ośmiornic nie zrobiła nam jednak krzywdy, my zresztą także
obchodziliśmy się z nimi bardzo delikatnie. Po kilkunastu minutach
wypuściliśmy je. Uwolnione zwierzę natychmiast kieruje się w stronę dna i od
razu szuka kryjówki. Ośmiornice żyją krótko, ale w akwarium - jak się zdaje - nie musi
to być regułą.
Cykady nadają ton w Dalmacji
Cykady to chyba najbardziej tajemnicze stworzenia w Chorwacji. Słychać je
niemal wszędzie na wybrzeżu Adriatyku od świtu aż do późnego wieczora.
Jednak znaleźć je nie jest tak łatwo. Gdzie siedzą cykady? Jak je znaleźć?
Cykady należą do rodziny piewikowatych w nadrodzinie cykadowatych
(Cicadidae) w podrzędzie cykadokszatałtnych zaliczanym do rzędu
pluskwiaków. Rozwój cykad trwa od dwóch do siedemnastu lat. Gatunków cykad jest
około 2900, zazwyczaj larwy bytują w ziemi, żywiąc się sokiem z korzeni.
Ostatnia wylinka ma miejsce po wyjściu spod ziemi.
Jak cykady wydają dźwięk? Cykady "grają" za pomocą narządów o nazwie tymbale. Samce cykad, dla których
jest to pieśń godowa, przywabiają w ten sposób samice. Donośny dźwięk może mieć nawet do
120 decybeli natężenia. Cykady z Chorwacji mają błoniaste skrzydła, za
pomocą których potrafią się sprawnie oddalić. Nie lubią gwałtownych ruchów.
Gdy zauważą coś podejrzanego, milkną. Owady te mają ogromne znaczenie dla łańcuchów
pokarmowych. Są ofiarami innych owadów, a także lubianym pokarmem m.in.
ptaków. Są to też owady duże liczące kilka centymetrów długości. Pacnięcie lecącej cykady w ucho może zrobić wrażenie.
"Rozmodlona" modliszka
Modliszka to bardzo charakterystyczny owad, który w Chorwacji jest dość często spotykany ze względu na ciepłe lato, które
przyciąga tam turystów z całej Europy. Najczęściej
modliszki występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Tu
jednak czują się bardzo dobrze. Najczęściej są to spotykane także w Polsce
modliszki zwyczajne (Mantis religiosa). My jedną złapaliśmy
w celu bliższego poznania i chwilowego "zaprzyjaźnienia się".
Nazwa owada wzięła się od charakterystycznej pozy, w której można spotkać
"rozmodlonego" insekta.
Modliszki
są drapieżnikami, nawet kanibalami, ale eksperci twierdzą, że samice
jednak nie każdego swojego partnera pożerają. Zatem obiegowa opinia jest nie
do końca prawdziwa. Warto obejrzeć modliszkę z bliska, ale trzeba
to zrobić delikatnie. Dla człowieka to niewielkie zwierzę nie jest groźne.
Można śmiało nosić je na ręce. Z nami modliszka przemaszerowała
spory kawał jako żywa "spinka do włosów", budząc sensację wśród
spacerowiczów na deptaku. Później ją wypuściliśmy.
Krab marmurkowy
Najbardziej pospolitym krabem Chorwacji jest często widywany krab marmurkowy nazywany czasem krabem skalnym
(Pachygrapsus marmoratus). Zwierzę to jest wszystkożerne.
Żywi się głównie glonami, małżami i skałoczepami. Ubarwienie jest ciemne,
brązowo-fioletowe z żółtawymi plamkami. Tułów ma długość 22–36 mm, a
największe osobniki mogą mieć wielkość dłoni. Od pokrewnych gatunków
z Morza Adriatyckiego (Pachygrapsus maurus i
Pachygrapsus transversus) odróżniają go "zęby", które mogą
występować po spodniej stronie karapaksu, po trzy po każdej stronie.
Krab ten jest licznym mieszkańcem wybrzeży całego
morza Śródziemnego od Atlantyku aż po jego wschodnie krańce,
zamieszkuje także plaże i przybrzeżne skały Morza Czarnego. Kraje
występowania to m. in. Maroko, Hiszpania, Francja,
Chorwacja.
Krabów w Chorwacji jest co niemiara. Można je spotkać na brzegu morza, ale w pełnym słońcu raczej rzadko. Na ogół kryją się w ciągu dnia w cieniu ciemnych jamek i szczelin. Jednak już po zmroku ożywiają się i wychodzą na żer.
Największe kryją się w norach, których na ogół się trzymają.
Łapanie krabów to niezła zabawa. Wbrew pozorom nawet duży krab
szybko się poddaje. Trzeba go nakryć wyprostowaną dłonią, dociskając
kleszcze do tułowia. Tak unieruchomiony krab jest już niegroźny. Można go
ująć za pancerz, przyciskając nogi do jego spodniej strony i dokładnie
obejrzeć bez narażania się na atak szczypcami. My z łapania krabów uczyniliśmy wakacyjny rytuał. W tym celu
organizujemy sobie przemyślnie podciętą butlę po wodzie sześciolitrowej.
Zbiornik taki zawiera dużą porcję świeżej wody prosto z morza, a na dnie
kamienie i morskie życie. To przenośne akwarium, które łatwo złapać
i przemieścić w inne miejsce, pozwala zgromadzić najciekawsze okazy i
długo im się przyglądać, nim trafią z powrotem do morza.
Gekon murowy z Chorwacji
Gekon chorwacki to po prostu pospolity gekon murowy. Zwierzę to występuje
w całym basenie Morza Śródziemnego dość powszechnie, ale
mieszczuchowi na wakacjach może być trudno go dostrzec. W dzień
niewidoczne, pokazują się po zmroku, aby polować na nocne owady.
Lubią dobrze nagrzane powierzchnie, jak przeróżne murki, czy asfaltowe
lub betonowe płaskie powierzchnie. Gady te są niezwykle
płochliwe, ale cierpliwi na pewno potrafią złapać tę
jaszczurkę i obejrzeć ją z bliska - byle ostrożnie.
Znalezienie gekona znakomicie ułatwia mocna latarka.
Nosacz z Chorwacji
Jednym z niezwykłych zwierząt w Chorwacji jest nosacz (Acrida turrita). Ma kształt banana lub sierpa, jest koloru zielonego. Na pierwszy rzut
oka można pomylić nosacza z pasikonikiem i tak zwykle jest
podpisywany na zdjęciach zaskoczonych ludzi. Ale nosacz to nie
świerszcz ani konik polny.
Owada tego można spotkać w Chorwacji w
gajach oliwnych. Choć z wyglądu nosacz przypomina konika polnego, to raczej nie
używa tylnych odnóży do skakania. Woli dostojnie kroczyć. W intensywnej
zieleni jest niemal niewidoczny. Bardzo fotogeniczny.
Jaszczurka ruinowa
Jaszczurki ruinowe (Podarcis sicula) spotykane są powszechnie w całej Chorwacji. Ich nazwa - ruinowa - wiąże się z tym, że spotkać je można na starych murach, rozpadających się domach lub w zabytkowych budowlach. Pełno ich mieszka na murach zamku Trakošćan (chorw. Dvor Trakošćan lub Dvorac Trakošćan).
My spotkaliśmy ich wiele, ale ta jedna na wyspie Badija niedaleko Półwyspu Peljeszac, u wybrzeża Korczuli była szczególnie piękna. Kolor wpadał w niebieski. Była zwinna i czmychnęła zaraz do dziury w zmurszałej krokwi. Jaszczurki tego gatunku są spotykane w całym basenie Morza Śródziemnego. Dorastają do nawet 30 centymetrów długości, a znakiem szczególnym jest długi i cienki ogon.
Skorpiony w Chorwacji
W czasie pobytu na wyspie Badija poszliśmy na plażę, kamienistą, pokrytą głazami, ale plażę. Po krótkiej chwili emocje jeszcze wzrosły. Oto między spalonymi słońcem kamieniami przesuwał się zdradliwie sporej wielkości skorpion. Udało się go obejrzeć z bliska, a nawet potrzymać na otwartej dłoni.
Jasna barwa skorpiona sprawia, że dla niewprawnego oka ten szczodrze uzbrojony wędrowiec może być na pierwszy rzut oka niewidoczny. Chorwackie skorpiony są jasne, raczej delikatne i... niegroźne. Należą do rodzaju Euscorpius.
Czy w Chorwacji są niedźwiedzie?
Odpowiedź brzmi: tak. Te
niebezpieczne zwierzęta w Chorwacji są. Niedźwiedzie brunatne w Chorwacji występują liczniej niż w Polsce, zwłaszcza w górskich regionach
kontynentalnej części kraju. Szacuje się, że populacja niedźwiedzi brunatnych w Chorwacji wynosi około 700 osobników. Najwięcej niedźwiedzi brunatnych w Chorwacji można spotkać w
górskich regionach: Lika, Gorski Kotar i Velebit.
Obszary te są chronione i objęte programami
ochrony gatunkowej, a populacja niedźwiedzi jest monitorowana przez rządowe
agencje. Niedźwiedzie brunatne w Chorwacji są głównie roślinożerne, ale
zdarza się, że polują na zwierzęta, takie
jak jelenie czy dziki. Wiele osób przyjeźdża
do Chorwacji, aby podziwiać te piękne zwierzęta w ich naturalnym środowisku.
Ważne, aby przestrzegać zasad bezpieczeństwa i nie zakłócać życia
dzikiej przyrody. Niedźwiedzie można obejrzeć
w ośrodku dla dzikich niedźwiedzi we wsi Kuterevo.
Jeżowce w Chorwacji. Czym grozi ukłucie?
Jeżowce w Chorwacji znajdziemy w wodzie przy wielu plażach w Chorwacji. Jeżowce w morzu w Chorwacji bytują na dnie, oblepiając skały i dno, ale tylko tam, gdzie woda jest
czysta. Są naturalnymi indykatorami zanieczyszczeń. Jeśli ich nie ma, to
często znaczy, że woda jest brudna. Jest ich
szczególnie dużo w zatoczkach, gdzie woda faluje i dostarcza im dużo pokarmu organicznego. To bardzo
niebezpieczne, bo właśnie tam ludzie plażujący na brzegu chodzą się kąpać. W dodatku jeżowce potrafią się przemieszczać za pomocą ruchów igieł. Jeśli weźmiemy jeżowca na rękę, będziemy mogli to wyraźnie zaobserwować. W Chorwacji żyje około 20 gatunków jeżowców w tym jeden z najbardziej
rozpowszechnionych - jeżowiec skalny (Paracentrotus lividus).
Aby ustrzec się przed jeżowcami trzeba obserwować dno i po prostu nie wchodzić na nie. Warto mieć na sobie ochronne obuwie ze sklepu sportowego. Buty do wody zabezpieczą, ale nie zawsze. W najgorszym wypadku ograniczą skutki nadepnięcia na jeżowca. Co się
dzieje gdy jest ukłucie przez jeżowca? Igły jeżowców po
wejściu w skórę łamią się. Jednak jeżowce mają jad i potrafią go
przez igłę wstrzyknąć w czasie ukłucia, jest to mechanizm obronny. Dodatkowo
igły często pokrywają bakterie, co
prowadzi później do zakażenia. Igłę jeżowca trzeba usuwać ze skóry pęsętą, a przy tym
dezynfekować ranę. Najgorzej kiedy kawałek igły zostaje w stopie,
dłoni lub innej części ciała. Wtedy trzeba udać się do lekarza.
Punkty medyczne w Chorwacji są wielu większych miejscowościach, a
Polakom nieodpłatne skorzystanie z ich pomocy zapewnia karta EKUZ.
Krab pustelnik
Kraby pustelniki są w Chorwacji bardzo częste i łarwo je znaleźć. Wystarczy
poszukać muszli i przyjrzeć się, czy zamieszkuje ją ślimak, czy ktoś
zupełnie inny...
Krab pustelnik zazwyczaj wybiera muszlę rozkolca. Gdy robi się za mała, szuka większej. Niekiedy można na dnie morza zaobserwować całe grupy takich krabów, które kiwają sobie muszlami po piasku lub kamieniach.
Szakale w Chorwacji. Jak je rozpoznać?
Będąc w Orebiciu przekonaliśmy się, że w Chorwacji żyją szakale. Najwyższy szczyt Półwyspu Pelješac, którego Orebić to największe miasteczko, to Sveti Ilija, liczący sobie 961 m n.p.m. Góra Świętego Eljasza to częsty cel pieszych wycieczek. Choć zaleca się ostrożność i wzięcie przewodnika.
Opadające w kierunku Adriatyku strome zbocza upodobały sobie szakale złociste. Szakal złocisty (Canis aureus), to po Chorwacku Čagalj. Te zwierzęta żyją w niewielkich grupach i nawołują się głośno po zmroku charakterystycznym wyciem, przypominającym śmiech lub łkanie. Niestety, mimo, że widzieliśmy kilka osobników czmychających nocą, to zdjęcia nie udało się zrobić. Udało się jednak nagrać ich głosy.
Czy w Chorwacji są rekiny? Co trzeba wiedzieć o rekinach w Adriatyku?
Wielu turystów z Polski zadaje sobie pytanie czy są w Chorwacji rekiny? W Chorwacji można spotkać rekina, bo w Adriatyku żyje ponad 30 gatunków rekinów. Większość z nich to niegroźne niewielkie i płochliwe ryby. W 2026 roku do sieci trafiły jednak zdjęcia z wody przy brzegu wyspy Losinj. Widać na nich było kilka rekinów, które tam żerowały. I były całkiem spore. Jednak fotografie pochodziły z kwietnia, kiedy wody Adriatyku są jeszcze chłodne. Obecność rekinów w Chorwacji w tym czasie nie jest niczym nadzwyczajnym. Później, gdy wody się nagrzewają, rekiny ich unikają.
Czy w Chorwacji zdarzają się ataki rekinów? Atak rekina w Chorwacji to tak wielka rzadkość, że można uznać iż takie incydenty się nie zdarzają. Od końca XIX wieku na całym Adriatyku było około 25 takich zdarzeń. Ostatni tragiczny wypadek miał miejsce w Chorwacji w 1974 roku. W 2008 roku żarłacz biały ugryzł w pobliżu wyspiy Vis płetwonurka, który muiał ze sobą przynętę w postaci ryby. W 2019 roku w Makarskiej nagrano pływającego w pobliżu brzegu rekina Mako.
Według ekspertów Adriatyk nie jest obszarem wysokiego ryzyka spotkań z rekinami. Zaleca się jednak, by podczas nurkowania lub snorkelingu stosować się do lokalnych wytycznych dotyczących nurkowania, kontrolować otoczenie, a początkującym zaleca się nurkowanie z instruktorem. Co zrobić, gdy nadpłynie rekin? W razie spotkania rekina należy zachować spokój i spokojnie wyjść z wody. Zaobserwowanego rekina można zgłosić lokalnym władzom.
Nie udało nam się zobaczyć rekina w Chorwacji, a co dopiero zrobić mu zdjęcie.
Jakie gatunki rekinów można spotkać w Chorwacji?
- Żarłacz biały (Carcharodon carcharias) - znany także jako rekin biały, rekin ludojad, żarłacz ludojad. W Adriatyku pojawia się sporadycznie, ale jego obecność jest dobrze udokumentowana. Ostatni odnotowany incydent z udziałem tego gatunku miał miejsce w 2008 roku.
- Żarłacz błękitny (Prionace glauca) - charakterystyczny dzięki smukłej sylwetce i długim płetwom. Preferuje otwarte, cieplejsze oraz głębokie wody. Ostatnio widziany w kwietniu 2020 roku w porcie Crkvenica oraz w maju 2022 r.
- Rekin mako (Isurus oxyrinchus) - znany także jako ostronos atlantycki, rekin ostronowy lub rekin bonito, to jeden z najszybszych rekinów świata. Bywa spotykany w południowej części Dalmacji, choć zazwyczaj przebywa daleko od wybrzeża, w głębszych akwenach.
- Rekin olbrzymi (Cetorhinus maximus) - znany także jako żarłacz olbrzymi, rekin słoneczny lub długoszpar to drugi co do wielkości gatunek rekina na świecie. Żywi się planktonem i mimo imponujących rozmiarów nie stanowi zagrożenia dla człowieka. W lutym 2026 roku turyści zaobserwowali jednego osobnika w pobliżu chorwackiej wyspy Cres.
- Rekin młot (Alopias vulpinus) - łatwo go rozpoznać po niezwykle długim ogonie, który może być tak długi, jak jego ciało. Może dorastać do 6 metrów. Rekin młot często występuje w wodach przybrzeżnych, gdzie poluje na mniejsze ryby i inne stworzenia morskie. Choć jego rozmiar może niektórych odstraszać, nie stanowi zagrożenia dla ludzi, a przypadki spotkania tego rekina w Chorwacji są dość częste.
- Rekin krótkopłetwy (Isurus oxyrinchus) - szybki i silny drapieżnik, który może osiągnąć długość do 4 metrów. W porównaniu z innymi gatunkami, ostronosy krótkopłetwe są mniej powszechne w Adriatyku. Chociaż były one przyczyną kilku ataków na ludzi na całym świecie, nie stanowią poważnego zagrożenia w Chorwacji. Kilka przypadków odnotowano w latach 2014-2017, a jeden godny uwagi w Makarskiej w 2019 roku.
- Rekin piaskowy (Carcharhinus plumbeus) - krępy rekin, który ma krótki, zaokrąglony pysk i może dorastać do 3 metrów długości. Preferuje płytkie wody przybrzeżne i żywi się rybami, skorupiakami i mięczakami. Rekiny piaskowe nie są uważane za niebezpieczne dla ludzi w Adriatyku. Bardzo rzadkie w Chorwacji.
- Rekinek psi (Scyliorhinus canicula) - nazywany także rekinkiem kocim, to niewielki mieszkaniec dna morskiego, osiągający około 80 cm długości. Często można go dostrzec podczas nurkowania w zatokach, wśród skał lub w spokojniejszych, głębszych miejscach. Rekiny te prowadzą skryty tryb życia na dnie morza, z dala od popularnych plaż i kąpielisk.
- Koleń pospolity (Squalus acanthias) - gatunek zasiedlający głębsze partie Adriatyku, znany z wyjątkowej długowieczności. Niektóre osobniki dożywają nawet 75 lat.
Koty z Chorwacji
Chorwaci mają słabość do kotów. Koty są częstym obrazkiem w konobach. Wałęsają się po ulicach, wylegują się w cieniu. Jeden wylegiwał się w Orebiciu na drodze dojazdowej do przystani promowej. Inny spał między autami na parkingu w porcie w tym mieście.
Kotów nie brakuje także na Korczuli. Jeden spał nieniepokojony w miejscu, gdzie przechodzą masy turystów, drzemał po drugiej stronie barierki drewnianego pomostu. Obok przechodzili ludzie z całego świata.
Wakacje nad Adriatykiem. Urlop nad Adriatykiem
Morze Adriatyckie, inaczej Adriatyk, to po chorwacku
Jadransko More lub Jadran. To dlatego wiodąca wybrzeżem
dalmatyńskim chorwacka "stara droga" krajowa to "jadranka" czyli
jadrańska magistrala. Inaczej to droga D8 czyli po chorwacku
državna cesta D8 albo Jadranska Magistrala. Znana także jako
Magistrala Adriatycka, była kiedyś nazywana najniebezpieczniejszą
drogą w Chorwacji, albo "drogą śmierci". Zupełnie jak nasza
Zakopianka. Rzeczywiście wąsko tu, kręto i nietrudno o wypadek.
Jednak dziś zastąpiła ją wygodna autostrada A1 (europejska droga E
65). Zamiast stresować się na wąskich zakrętach można wygodnie przejechać
przez całą Chorwację.
Morze Adriatyckie wzięło nazwę od starożytnego portu morskiego
Hadria, który Etruskowie założyli na północnym brzegu akwenu.
Umownie leży między Półwyspem Apenińskim, czyli Włochami, a
północną częścią Półwyspu Bałkańskiego, czyli m.in. Chorwacją,
Czarnogórą i Albanią. Na południu graniczy umownie z
Morzem Jońskim między wybrzeżem Grecji, "podeszwą" włoskiego
buta i Sycylią. Adriatyk jest morzem śródlądowym, to część
Morza Śródziemnego. Na Adriatyku zauważymy przypływ i odpływ,
a różnica poziomów wynosić może około 90 cm. Woda w Adriatyku jest
ciepła - latem ma do 26 st. Celsjusza, zimą może mieć zaledwie 7 stopni.
Największa głębia Adriatyku to 1324 m, a zasolenie wynosi od 4 do 38
promili. Powierzchnia Adriatyku to 139 tys. km km².
Wakacje w Chorwacji, urlop w Chorwacji
Chorwacja to kraj położony w południowo-wschodniej Europie nad Morzem Adriatyckim. Państwa sąsiedzkie to: Słowenia, Węgry, Serbia, Czarnogóra oraz Bośnia i Hercegowina. Stolicą Chorwacji jest Zagrzeb, a językiem urzędowym jest
chorwacki. Chorwacja jest popularnym celem turystycznym ze względu na piękne plaże,
krystalicznie czystą wodę w Morzu Adriatyckim, malownicze
krajobrazy i bogatą kulturę.
W Chorwacji znajduje się wiele historycznych miast, w
tym: Dubrownik, Split, Rovinj i Zadar,
a także liczne parki narodowe, takie jak Park Narodowy Jezior Plitwickich, Park Narodowy Krka i Park Narodowy Brijuni. Przygodę z Chorwacją można zaczęć przed szczytem sezonu, wtedy będzie luźniej. A na początek można wybrać miasto Rijeka, dokąd w sezonie jeździ z Polski "Adriatic Express" Intercity, czyli popularny "Pociąg do Chorwacji".
Więcej ciekawych miejsc do odwiedzenia znajdziesz pod adresem www.wycieczkazadyche.pl lub po prostu wycieczkazadyche.pl.
Znasz? Skomentuj!