Fontanna Neptuna w Gdańsku to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta i ważny zabytek historyczny, który przyciąga turystów z całego świata. Znajdująca się w sercu Głównego Miasta, reprezentacyjnej zabytkowej części gdańskiej dzielnicy Śródmieście. Fontanna stoi przed Dworem Artusa i od wieków symbolizuje związek Gdańska z morzem oraz jego morskie tradycje. Postać Neptuna - boga mórz - doskonale wpisuje się w charakter miasta, które od wieków jest jednym z najważniejszych portów w tej części Europy. To miejsce, które konieczne trzeba zobaczyć podczas wizyty w Gdańsku, by naocznie sprawdzić czy z trójzębu tryska woda.
Selfie z ulubieńcem turystów
Ten tak znany, rozpoznawalny widok charakterystycznej fontanny z sylwetką boga Neptuna w wyniesionej ponad ludzkie głowy misie, jest w pierwszej chwili dla wielu turystów niezwykłą niespodzianką. Widząc go po raz pierwszy można się poczuć jakbyśmy go codziennie mijali. To przecież jeden z najbardziej popularnych kadrów z Trójmiasta. Gdy mowa o Gdańsku, prawie na pewno można spodziewać się zdjęcia władcy mórz celującego trójzębem w odmęty, gdzieś nad grzbietem zaopatrzonego w pazury i owiniętego ogonem wokół boskiej łydki konia morskiego.
Fontanna jest na żywo niemal tak żywa i dynamiczna jak na zdjęciach, które ją pokazują. To tutaj turyści najczęściej i najchętniej robią sobie zdjęciea. W ciepłe dni, gdy zbliża się szczyt sezonu, przy ozdobnej kracie nieustannie stoją uśmiechnięci ludzie i pozują do fotografii. Według jednej z gdańskich legend to Neptun właśnie stał się inspiracją do powstania słynnej gdańskiej nalewki o nazwie Goldwasser. Zirytowany znaczną liczbą wrzucanych do wodotrysku monet, uderzył trójzębem w wodę, rozbijając złoto na drobne płatki. Do dziś nadają one niecodziennego blasku słynnemu ziołowemu likierowi.
Czterysta lat Fontanny Neptuna w Gdańsku
Znana dobrze Fontanna Neptuna w Gdańsku stoi na Długim Targu przed wejściem do Dworu Artusa, pośrodku jego fasady. Ten wspaniały wodotrysk rozpoczęto budować w 1606 roku i ukończono go dopiero w 1633 roku. Zastąpił wcześniejszą studnię, która znajdowała się bliżej Motławy, mogła mieć metalowe dekoracje i funkcjonowała już w 1549 roku. Najpierw w latach 1606-1615 trwały prace projektowe i ludwisarskie. Rzeźbę Neptuna, czaszę fontanny z belgijskiego czarno-niebieskiego marmuru i trzon z czarnego tufu zaprojektował rzeźbiarz i architekt Abraham van den Blocke (1572-1628), model wykonał flamandzki rzemieślnik Piotr Husen, zaś ważącą 650 kg gotową rzeźbę Neptuna odlano w 1612 roku z formy ludwisarza Gerdta Benninga w miejskiej odlewni w Gdańsku.
Ottmar von Wettner zamontował aparaturę odpowiadającą za właściwe działanie wodotrysku, a instalację dostarczającą wodę opracował holenderski inżynier i wynalazca Adam Wijbe. Zgodnie z jego pomysłem do druiej połowy XIV wieku uruchomienie fontanny wymagało uprzedniego napełnienia zbiorników z wodą, które znajdowały się na poddaszu Ratusza Głównego Miasta i Dworu Artusa. Dopiero po zbudowaniu w Gdańsku nowoczesnego wodociągu i kanalizacji Fontanna Neptuna zyskała stałe zasilanie wodą. Fontannę Neptuna stojącą w basenie osadzonym na fundamencie uruchomiono 9 października 1633 roku. Jednak dopiero 23 marca 1634 roku oficjalnie ją udostępniono. W latach 1757-1761 Jan Karol Stender odnowił basen i trzon, a Jakub Barren wyremontował kratę, na której znalazły się herby Gdańska i polskie orły - wszystko w stylu rokoko. Kolejna renowacja miała miejsce w 1927 roku. W 1936 roku z kolei zniknęły polskie orły.
Wojna nie oszczędziła króla mórz
W czasie drugiej wojny światowej Fontanna Neptuna uległa poważnym uszkodzeniom. Aby uchronić ją przed całkowitym zniszczeniem, z inicjatywy prof. Ericha Volmara została rozebrana i przewieziona do Parchowa koło Bytowa, natomiast czaszę i podstawę zabezpieczono poprzez zamurowanie cegłą. W tym okresie zaginęły niektóre elementy rzeźby, m.in. trójząb oraz płetwa konia morskiego, pełniąca funkcję symbolicznego "listka figowego" zakrywającego fragment figury Neptuna. Po zakończeniu wojny fontanna Neptuna została odrestaurowana i ponownie uruchomiona 22 lipca 1954 roku w dniu Narodowego Święta Odrodzenia Polski, upamiętniającego ogłoszenie Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN) w 1944 roku. Potem wykonano z piaskowca rekonstrukcje rzygaczy oraz zabezpieczono wnętrze czaszy ołowianą blachą.
Uroczyste uruchomienie Fontanny Neptuna na stałe nastąpiło 22 lipca 1957 roku, po raz kolejny w dniu najważniejszego święta państwowego w Polsce Ludowej, dzień wolny od pracy, wykorzystywany propagandowo do podkreślania "narodzin nowej władzy" i ciągłości ustroju. Następna gruntowna modernizacja fontanny miała miejsce wiele lat później. Prace prowadzone od września 2011 do kwietnia 2012 roku obejmowały całkowity demontaż postumentu i figury Neptuna, ich kompleksową renowację oraz ponowny montaż. Równocześnie zainstalowano nowoczesny system uzdatniania wody, nowe atrakcje wodne oraz oświetlenie. W ten sposób dostosowano fontannę do współczesnych standardów technicznych i estetycznych.
Heroiczna walka o "listek figowy"
Posąg Neptuna powstał w stylu manierystycznym. Jego forma to silnie skręcona tak zwana figura serpentinata - nienaturalne skręty ciała miały nadawać lekkości i dynamiki sylwetce boga mórz.
Neptun z Gdańska jest zasłonięty częściowo "listkiem figowym", który w istocie jest płetwą konia morskiego. Listek ten prawdopodobnie dodano podczas prac konserwatorskich w 1927 roku. Ówczesne władze lub konserwatorzy uznali, że bezwstyd rzeźby może gorszyć mieszkańców i turystów. Dlatego najprawdopodobniej zdecydowano się dodać tę "zasłonę", która jak cała rzeźba, była odlaa z brązu.
Od lat 80. XX w. problemem były powtarzające się kradzieże płetwy konia morskiego zakrywającej części intymne posągu. Ponieważ był on mocowany na jedną śrubę, jego demontaż przez wandali lub łowców pamiątek był bardzo łatwy. Jednak podczas prób kradzieży metalowego elementu złodzieje często uszkadzali także rzeźbę Neptuna. W końcu konserwator zdecydował, aby ten element wykonać z kruchego i taniego tworzywa (żywicy lub plastiku). Dzięki temu "listek" nie jest już łakomym kąskiem dla złodziei czy zbieraczy złomu. Gdyby ktoś próbował go zerwać siłą, element po prostu pęknie lub skruszy się w rękach. W ten sposób posąg Neptuna jest teraz mniej narażony na uszkodzenia podczas prób kradzieży płetwy.
Jak dojechać do fontanny Neptuna w Gdańsku?
Fontanna Neptuna znajduje się w centrum Gdańska, na Długim Targu, który jest częścią historycznego gdańskiego Traktu Królewskiego. Na miejsce można dojechać komunikacją miejską. tramwajem linii 2, 6, 8 lub 9 dojedziemy do przystanku "Brama Wyżynna", a stamtąd spacerem przez Złotą Bramę (około 10 minut) dojdziemy do Długiego Targu.
W okolicy zatrzymuje się wiele autobusów, na przykład na przystankach "Żabi Kruk" lub "Wały Jagiellońskie". Stamtąd pieszo dotrzemy na Długi Targ. Blisko jest m.in z Dworca Głównego, do którego docierają pociągi z całej Polski.
Ścisłe centrum Gdańska to strefa ograniczonego ruchu. Najlepiej zaparkować auto na jednym z pobliskich parkingów, np. przy Galerii Forum Gdańsk lub przy Targu Węglowym. Stamtąd jest już tylko krótki spacer do fontanny Neptuna.
Jeśli już jesteśmy w centrum, warto przejść pieszo przez malownicze ulice Gdańska. Fontanna Neptuna jest jedną z głównych atrakcji turystycznych, łatwo zauważalną w samym sercu starówki. Ułatwia to czytelny system informacji miejskiej składający się z gęsto rozstawionych strzałek-drogowskazów.
Zobacz więcej zdjęć z Fontanną Neptuna w Gdańsku.
Więcej ciekawych miejsc do odwiedzenia znajdziesz pod adresem www.wycieczkazadyche.pl lub po prostu wycieczkazadyche.pl.
Znasz? Skomentuj!