Zabytkowy cmentarz w Radomiu
Zabytkowa nekropolia została założona w 1812 lub 1813 roku po tym jak przepełnił się cmentarz na Piotrówce. Plac pod cmentarz przekazał obywatel miasta Radomia Łodwigowski. Powierzchnia cmentarza wynosiła wtedy 2 morgi, co według miary z Królestwa Polskiego dawało nieco ponad hektar. W 1848 roku dokupiono jeszcze ponad 7 mórg. W 1856 roku rozpoczęła się budowa muru wokół cmentarza, która trwała dwa lata. W tym okresie powstała brama na cmentarz, przy której były przybudówki z pomieszczeniem przedpogrzebowym i izbą dla grabarza. Brama miała też wieżyczkę z dwoma dzwonami. Dziś cmentarz przy ul Limanowskiego znajduje się w obrębie miasta. Jednak w 1852 roku trzeba było do niego doprawadzić drogę. Szybko też okazało się, że miejsca brakuje, dlatego dokupywano kolejne morgi terenu, włączono też w obręb nekropolii cmentarz choleryczny.
W 1885 roku powstała murowana brama z dwiema furtami, uzupełniono też mury. W 1889 roku nad cmentarzem przeszła ogromna burza, która zwaliła wieżę z dzwonami na pierwotnie zbudowanej bramie. W ostatniej dekadzie XIX wieku, dla cmentarza podzielonego przez geodetę na części oraz kwatery, założono księgi cmentarne, a przy pierwszej bramie wzniesiono dom ogrodnika, który m.in. obsadził aleje drzewami Dziś radomska nekropolia tonie w zieleni, a zabytkowe pomnikowe drzewa rosną wzdłuż alej. Niekiedy potężne lipy, kasztanowce, brzozy i jesiony powodują problemy. Nie brak grobów wykrzywionych przez korzenie. W czasie burz w dół lecą połamane konary, a nawet całe drzewa - jak w sierpniu 2018 roku, kiedy to zniszczonych zostało kilkadziesiąt nagrobków. Cmentarz zaczął się szybko rozrastać i do 1891 r. pochowano tam 40 tys. 672 osoby. Dzisiejszy adres cmentarza to ul. Limanowskiego 72. Obecnie pochówki nadal się odbywają. Płoną znicze. A w odnalezieniu konkretnych mogił pomaga system wyszukiwania w internecie.
Jakie groby zbiorowe i pomniki są na cmentarzu w Radomiu?
Na terenie cmentarza w Radomiu znajdziemy pomniki upamiętniające:
- oficerów i żołnierzy zamordowanych przez NKWD w Katyniu i innych obozach;
- mieszkańców Radomia zamordowanych w niemieckich obozach koncentracyjnych;
- 30 strażaków rozstrzelanych 7 lipca 1944 roku przez Niemców przy murze cmentarnym;
- więźniów politycznych okresu stalinowskiego oraz zesłańców syberyjskich;
- żołnierzy 72 Pułku Piechoty poległych we wrześniu 1939 roku (mauzoleum).
Na cmentarzu w Radomiu znajdują się groby zbiorowe:
- proboszczów parafii św. Jana Chrzciciela;
- duchownych z parafii św. Jana Chrzciciela;
- kapłanów z parafii Opieki Najświętszej Maryi Panny
- ojców bernardynów;
- sióstr z domu zakonnego Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia w Radomiu;
- sióstr z domu zakonnego Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo w Radomiu.
Psy strzegą mogiły
W głównej alei cmentarnej po lewej stronie, kilkadziesiąt metrów od wejścia, znajdziemy dwa pieski, które pilnują grobu. Pomnik jest duży, a rzeźbione w piaskowcu psiaki warują "w nogach". Nie wiadomo, czyj to grób, ani czy rzeźby mają jakąś nadzwyczajną wartość artystyczną. Jednakże na zabytkowym cmentarzu wszystko może być wyjątkowe.
Jeden z psów jest w typie dobermana, drugi zaś wygląda na sznaucera. Figury pokrywa nalot z zielonego glonu. Jako się rzekło, nie wiadomo nic szczególnego na temat tych rzeźb. Nawet tego, czy przedstawiają rzeczywiste zwierzęta, ani nawet, czy są jedynie przypomnieniem, że ci, których miano tu złożyć, cechowali się umiłowaniem czworonogów.
Wierne psy ze Lwowa
Jest niesamowita historia dwóch wiernych psów z Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie. Gdy w XIX wieku lwowski przedsiębiorca zmarł, zostały po nim dwa wierne psy. Zwierzęta poszły z konduktem na cmentarz za trumną i już tam zostały, odmawiając jedzenia i picia.
Najpewniej tam także dokonały żywota. Wdowa po Józefie Iwanowiczu miała postanowić, że wierni przyjaciele spoczną u boku zmarłego męża, a ich rzeźbione podobizny umieściła na nagrobku. Później sama została tam pochowana.
Pies Dygasińskiego z Łazienek
To niejedyne takie przedstawienia zwierząt na cmentarzach. Pod koniec XIX wieku, kiedy - nabierając sentymentu - nieco zmienił się stosunek ludzi do zwierząt, pojawiły się one na nekropoliach. Przykładem jest rzeźba, która przedstawia śpiącego wyżła Asa, bohatera noweli Adolfa Dygasińskiego.
Była ona oryginalnie elementem pomnika nagrobnego pisarza Adolfa Dygasińskiego (1839-1902) na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Dziś tego pieska można pobejrzeć w Łazienkach Królewskich w Warszawie. To odlew rzeźby czworonoga z Powązek z 1903 r. autorstwa Czesława Makowskiego.
Jak dojechać na cmentarz w Radomiu?
Jak dojechać na cmentarz przy Limanowskiego w Radomiu? Dojazd do Radomia ułatwia znacznie nowy odcinek drogi S7 funkcjonujący jako nowa obwodnica miasta, z której można zjechać do centrum dogodnym zjazdem. Dojeżdżamy do ronda Jana Łaskiego, na którym jedziemy prosto, a następnie z ulicy Maratońskiej skręcamy w lewo w ulicę Limanowskiego.
Po kilkudziesięciu metrach po prawej stronie zobaczymy niewielki parking, na którym można bezpłatnie zostawić auto. Teraz można pójść na cmentarz, by go zwiedzić i zapalić znicz.
A jeśli są problemy z dotarciem, można kliknąć w Mapy Google.
Więcej zdjęć z cmentarza przy Limanowskiego w Radomiu.
Więcej ciekawych miejsc do odwiedzenia znajdziesz pod adresem www.wycieczkazadyche.pl lub po prostu wycieczkazadyche.pl.
Znasz? Skomentuj!