Kościół św. Wojciecha w Krakowie to jeden z najstarszych zabytków sakralnych miasta i niezwykły świadek jego średniowiecznych początków. Niewielka świątynia stoi w południowo-wschodnim narożniku krakowskiego Rynku Głównego, w miejscu, które istniało jeszcze przed lokacją Krakowa w 1257 roku. Tradycja wiąże je z kazaniem wygłoszonym tutaj podobno przez św. Wojciecha. Badania archeologiczne potwierdziły istnienie wcześniejszego, drewnianego kościoła z przełomu X i XI wieku. Obecna romańska świątynia powstała na przełomie XI i XII wieku, a jej późniejszy wygląd został częściowo ukształtowany przez barokowe przebudowy.
- Kościół św. Wojciecha stoi na Rynku Głównym w Krakowie i jest starszy niż sam Rynek - powstał przed lokacją miasta w 1257 roku.
- Według tradycji w tym miejscu nauczał św. Wojciech, a pierwszy, drewniany kościół zbudowano na przełomie X i XI wieku.
- Obecne romańskie mury pochodzą z przełomu XI i XII wieku, a barokową kopułę dobudowano w XVII wieku.
- W podziemiach kościoła działa wystawa Muzeum Archeologicznego w Krakowie z reliktami dawnej świątyni i historią Rynku.
- Do kościoła najłatwiej dojść pieszo - z dworca Kraków Główny to około 10-15 minut spaceru.
Historia kościoła św. Wojciecha
Miejsce pod budowę kościoła nie zostało wybrane przypadkowo. Stał on przy rozwidleniu szlaków handlowych i przy drodze prowadzącej na Wzgórze Wawelskie. Św. Wojciech zginął śmiercią męczeńską w 997 roku, a już dwa lata później został kanonizowany, dlatego pierwsza świątynia pod jego wezwaniem mogła powstać bardzo szybko.
Czytaj więcej: Pomnik Adama Mickiewicza w Krakowie
Archeolodzy odkryli ślady drewnianej budowli, a wokół niej średniowieczny cmentarz, na którym chowano mieszkańców dawnego podgrodzia. Kamienny, romański kościół wzniesiono na miejscu wcześniejszych budowli i to właśnie jego mury przetrwały do dziś.
Kościół św. Wojciecha stoi na Rynku Głównym jakby „bokiem” - nie pasuje do regularnego układu placu. To dlatego, że powstał na długo przed lokacją Krakowa i wytyczeniem Rynku, który zaprojektowano już wokół istniejącej świątyni.
Barokowa przebudowa i wnętrze kościoła
Przez stulecia poziom Rynku systematycznie się podnosił, a kościół coraz bardziej „zapadał się” pod ziemię. W latach 1611-1618, z inicjatywy Walentego Fontany, rektora Akademii Krakowskiej, świątynię gruntownie przebudowano - podwyższono ją o około 4 metry, a nawę nakryto charakterystyczną barokową kopułą. Ołtarz główny powstał w połowie XVIII wieku, a we wnętrzu można zobaczyć m.in. obraz św. Wojciecha ze scenami z jego życia, namalowany w 1636 roku. Ostatnie większe zmiany przeprowadzono w latach 60. XX wieku, kiedy malowidła w kopule zastąpiono nowymi pracami, a dolną część budowli przeznaczono na ekspozycję muzealną.
Czytaj więcej: Głowa Mitoraja na Rynku Głównym w Krakowie
Oryginalny, romański fragment muru z drobnych wapiennych ciosów oraz uskokowy portal od strony ulicy Grodzkiej znajdują się dziś prawie 2 metry poniżej współczesnego bruku. Właśnie tam przebiegał kiedyś poziom Rynku Głównego.
Kościół ucierpiał także podczas Wiosny Ludów - w 1848 roku jego dach został uszkodzony w czasie ostrzału Rynku przez wojska austriackie. Od 1949 roku świątynia pełni funkcję kościoła rektoralnego. Wstęp do kościoła jest bezpłatny.
Podziemia kościoła św. Wojciecha
Największą niespodzianką dla zwiedzających są podziemia kościoła św. Wojciecha, w których Muzeum Archeologiczne w Krakowie prowadzi wystawę poświęconą historii świątyni i Rynku Głównego. Pierwszą ekspozycję otwarto tu w 1967 roku, po badaniach archeologicznych prowadzonych podczas przebudowy Rynku Głównego na początku lat 60. XX wieku.
Czytaj więcej: Kolumna Trójcy w Trenczynie. Zaraza na Słowacji
Obecna wystawa, otwarta w 2024 roku, prezentuje m.in. fragment średniowiecznej posadzki, część romańskiej kolumny, dawne dachówki oraz hologram 3D pokazujący, jak kościół zmieniał się na przestrzeni wieków. Wystawa jest czynna sezonowo, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia.
Podczas badań archeologicznych przy kościele św. Wojciecha odkryto szczątki około 367 osób pochowanych na dawnym przykościelnym cmentarzu. Kraków miał więc swoją nekropolię w miejscu, gdzie dziś przechadzają się tłumy turystów.
Jak dojechać do kościoła św. Wojciecha w Krakowie?
Kościół św. Wojciecha znajduje się na Rynku Głównym w Krakowie, w jego południowo-wschodniej części, dlatego najłatwiej dotrzeć do niego pieszo z dowolnego miejsca w obrębie Starego Miasta. Z dworca Kraków Główny dojście zajmuje około 10-15 minut - można przejść ulicą Floriańską na Rynek, a następnie kierować się w stronę południowo-wschodniego narożnika placu. W pobliżu znajdują się przystanki komunikacji miejskiej, m.in. Plac Wszystkich Świętych, Teatr Słowackiego i Poczta Główna, z których do Rynku można dojść w kilka minut. Do samego Rynku nie można dojechać samochodem, ponieważ obowiązują tu ograniczenia ruchu.
Czytaj więcej: Zamek Beckov na Słowacji. Co tam robił polski arystokrata?
Samochodem najlepiej dojechać w okolice Plant, a następnie zostawić auto na jednym z parkingów w centrum i kontynuować podróż pieszo. Do centrum można także wygodnie dotrzeć rowerem, jednak na samym Rynku Głównym obowiązują ograniczenia dotyczące ruchu rowerowego, dlatego ostatni odcinek najlepiej pokonać pieszo. A jeśli przytrafią się problemy z trafieniem, można kliknąć w Mapy Google.
Zobacz więcej moich zdjęć Kościoła Świętego Wojciecha na Rynku Głównym w Krakowie.
