Jeszcze nie tak dawno temu, u początku lat dwutysięcznych, Fabryka Norblina była ledwo tlącym się przemysłowym reliktem dawnej Warszawy niemal w środku rozwijającej się coraz szybciej warszawskiej dzielnicy Wola. Działał tu także teatr. Zabytek podupadał, teren wykupił inwestor i wkrótce fabryka została okrojona, a w jej miejscu powstały biurowce. Dzisiejsi bywalcy Fabryki Norblina kojarzą ją z imprezowniami, które umieszczono w ocalałych i odrestaurowanych dawnych budynkach. O przeszłości przypominają pozostawione tory dla fabrycznych wagoników transportowych oraz artefakty dawnego przemysłu z tabliczkami i małe muzeum.
Kiedyś przemysł stolicy, dziś rozrywka, handel i biura
Dziś do Fabryki Norblina idzie się nie jak do zabytku przemysłu i techniki, ale jak do centrum handlowego. Choć był czas, że można było się zagubić w tej starej fabryce. Wierzeje były latami zapraszająco otwarte. Dziś za historyczną bramą od strony ul. Żelaznej znajdziemy kawiarnie, bary i restauracje. Jest także foodhall, który gromadzi więcej lokalików z kategorii street food. Ale są też sklepy, usługi, sala zabaw dla najmłodszych.
Wszystko to w dawnych halach fabryki, gdzie znajdziemy także relikty przemysłowej świetności tego miejsca. Tu i ówdzie stoi zakonserwowane wyposażenie, albo gabloty z wyrobami z dawnej Fabryki Norblina. Można w nich obejrzeć sztandarowe platery z fabryki Norblina, które w czasach, gdy powstawały cieszyły się wielkim poważaniem. W nowych biurowcach od strony ul. Łuckiej znajdują się biura. Pod całym kompleksem jest płatny parking podziemny.
Muzeum Fabryki Norblina - o czym opowiada?
Muzeum Fabryki Norblina w Warszawie jest integralną częścią zrewitalizowanego dawnego kompleksu przemysłowego przy ul. Żelaznej 51/53 w Warszawie. Stała ekspozycja została udostępniona zwiedzającym w grudniu 2021 roku i od początku pomyślana była jako muzeum otwarte, w którym przestrzeń historyczna płynnie łączy się z nowoczesnymi funkcjami kompleksu. Dzięki temu idąc na imprezę w foodhallu możemy jednocześnie poznawać historię dawnej fabryki i zobaczyć zachowane elementy przemysłowego dziedzictwa wpisane w codzienne życie tego miejsca. Muzeum jest prywatną placówką wpisaną do wykazu muzeów prowadzonego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Ekspozycja opowiada historię jednego z największych przedsiębiorstw metalurgicznych dawnego Królestwa Polskiego oraz losy spolszczonych gałęzi francuskiej rodziny Norblinów i niemieckiej rodziny Wernerów, które odegrały ważną rolę w rozwoju zakładu. Zwiedzający mogą zobaczyć odrestaurowane budynki fabryczne, oryginalne maszyny i urządzenia produkcyjne oraz kolekcję około 600 słynnych platerów, dzięki którym wyroby Norblina zdobyły uznanie również poza granicami Polski. Historia tego miejsca obejmuje blisko 240 lat, a zwiedzanie prowadzi przez 11 zabytkowych budynków i jest dostępne w kilku wariantach, dzięki czemu łatwo dopasować je do czasu, jakim dysponujemy.
Po muzeum z aktorem lub przewodnikiem
Muzeum Fabryki Norblina można zwiedzać na kilka sposobów, dlatego każdy może wybrać wariant najlepiej dopasowany do swoich oczekiwań. Wystawa stała to pamiątki z dawnej fabryki porozsiewane tu i ówdzie oraz odrestaurowane zabytkowe budynki fabryczne. W muzeum regularnie organizowane są również wystawy czasowe, dlatego warto sprawdzić aktualny program przed wizytą. Podstawę zwiedzania stanowią cztery ścieżki tematyczne: "Budynki i architektura", "Maszyny i urządzenia", "Wyroby" oraz "Ludzie". Dla osób, które dysponują mniejszą ilością czasu, przygotowano trasę "Fabryka Norblina w pigułce" z przewodnikiem. Przejście jednej ścieżki zajmuje zwykle od 50 do 90 minut, w zależności od tempa zwiedzania i liczby przystanków.
Zwiedzanie może odbywać się samodzielnie z bezpłatnym audioprzewodnikiem dostępnym w aplikacji Fabryki Norblina (w języku polskim, angielskim i ukraińskim), z wykorzystaniem drukowanych materiałów muzealnych lub z przewodnikiem. Ciekawą propozycją są wycieczki prowadzone przez aktorów wcielających się w dawnych właścicieli fabryki lub osoby ubrane w stroje z epoki, dzięki czemu poznawanie historii nabiera bardziej zaangażowanego charakteru. Wszystkie wycieczki muzealne rozpoczynają się przy punkcie "Bilety Info" zlokalizowanym w budynku Plater, na poziomie 0. Po wejściu główną bramą od ulicy Żelaznej na teren Fabryki Norblina, trzeba kierować się prosto, a następnie skęcić w prawo i wejść przez drzwi obrotowe do budynku Plater. Bilety na płatne zwiedzanie kosztują od 20 do 90 zł.
Historia fabryki Norblina
Fabryka Norblina była jednym z najważniejszych przedsiębiorstw metalowych w historii Warszawy i całego Królestwa Polskiego. Jej początki sięgają 1820 roku, kiedy rodzina Norblin uruchomiła zakład produkujący wyroby z brązu i metali szlachetnych. Przełom nastąpił w latach 80. XIX wieku, gdy Ludwik Norblin przejął fabrykę Braci Buch przy ul. Żelaznej i przeniósł tam swoją produkcję. Wkrótce zakład znacząco rozbudowano, uruchamiając walcownię, druciarnię, rurownię i odlewnię. W 1893 roku powstało Towarzystwo Akcyjne Fabryk Metalowych "Norblin, Bracia Buch i T. Werner", a przedsiębiorstwo szybko znalazło się w gronie największych i najnowocześniejszych zakładów metalowych na ziemiach polskich.
Fabryka produkowała nie tylko cenione na całym świecie platery i wyroby stołowe, ale również blachy, rury, druty oraz półprodukty z metali kolorowych wykorzystywane w przemyśle. Jej wyroby trafiały do wielu miast Imperium Rosyjskiego i zdobywały nagrody na międzynarodowych wystawach. Przedsiębiorstwo przetrwało okres zaborów, I wojnę światową i dwudziestolecie międzywojenne, kiedy to należało już do największych polskich zakładów metalowych. Podczas drugiej wojny światowej fabryka została poważnie zniszczona, jednak po 1945 roku wznowiono w niej produkcję pod państwową nazwą Walcownia Metali "Warszawa". Działalność przemysłową przy ul. Żelaznej zakończono dopiero na początku lat 80. XX wieku, przenosząc produkcję do nowego zakładu na warszawskich Młocinach. To w fabryce Norblina wykonano m.in. statuę Mikołaja Kopernika przed Polską Akademią Nauk projektu Bertela Thorvaldsena.
Norblin jak Feniks: podniósł się z popiołów
Po zakończeniu działalności przemysłowej w 1982 roku teren dawnej fabryki rozpoczął zupełnie nowy rozdział swojej historii. W zabytkowych halach działały Muzeum Przemysłu i Muzeum Drukarstwa (oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy), organizowano wystawy historyczne oraz wydarzenia kulturalne, w tym wystawę "Warszawa walczy - 63 dni Powstania Warszawskiego" (1982 r.). Mieścił się tam "Teatr Scena Prezentacje". Kompleks stopniowo tracił znaczenie gospodarcze. W 1991 roku przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na Norblin S.A., jednak na początku XXI wieku ogłosiło upadłość, W czerwcu 2008 roku zamknięto Muzeum Przemysłu, w 2010 roku Muzeum Drukarstwa zmieniło siedzibę na inną.
Dwuhektarowy teren przy ul. Żelaznej został sprzedany amerykańskiemu funduszowi inwestycyjnemu Patron Capital. W 2014 roku rozebrany został ceglany mur otaczający zabudowania fabryki od strony południowej. Zburzono część jednej hali fabrycznej, by zrobić miejsce na poszerzenie ulicy Prostej. Prawdziwe odrodzenie dawnej fabryki rozpoczęło się w 2017 roku, kiedy ruszyła kompleksowa rewitalizacja historycznego zespołu poprzemysłowego. Prace zakończyły się w 2021 roku. Inwestor zachował i odrestaurował dziesięć zabytkowych budynków oraz wiele oryginalnych elementów dawnego zakładu, takich jak fragmenty torowisk czy zabytkowa prasa hydrauliczna z początku XX wieku. Miejsce, które przez blisko dwa stulecia było symbolem nowoczesnego warszawskiego przemysłu, zyskało zupełnie nowe życie jako nowoczesna, wielofunkcyjna przestrzeń, w której historia harmonijnie współistnieje ze współczesną architekturą.
Niezwykłe przesunięcie. Fabryka na szynach
Jednym z najbardziej spektakularnych etapów rewitalizacji Fabryki Norblina była przeprowadzona w latach 2018-2019 relokacja zabytkowego budynku dawnej fabryki platerów Braci Buch. Aby możliwe było wykonanie głębokich prac konstrukcyjnych i budowa podziemnych kondygnacji, ważący około 900 ton obiekt został przesunięty o 15 metrów. Cała operacja wymagała wielu miesięcy przygotowań i zastosowania specjalistycznych technologii wykorzystywanych przy przenoszeniu zabytkowych konstrukcji.
Sam proces odbywał się niezwykle powoli. Pofabryczny budynek poruszał się po systemie zmontowanych w tym celu szyn z prędkością zaledwie kilku centymetrów na minutę. Po zakończeniu prac podziemnych i wykonaniu nowych fundamentów historyczny obiekt wrócił na swoje pierwotne miejsce. Dzięki temu udało się zachować cenny zabytek, jednocześnie tworząc nowoczesny kompleks.
Jak dojechać do Fabryki Norblina?
Jaka jest trasa do Fabryki Norblina? Jaki jest dojazd do Fabryki Norblina? Dojechać do dawnej Fabryki Norblina przy ulicy Żelaznej 51/53 w Warszawie jest stosunkowo prosto zarówno samochodem, jak i komunikacją miejską. Kierowcy jadący z centrum miasta mogą dojechać ulicą Prostą lub Alejami Jerozolimskimi, a następnie skręcić w ul. Żelazną. Na miejscu znajduje się wygodny parking podziemny dostępny pod kompleksem Fabryki Norblina, z wjazdem od ulicy Łuckiej. W przypadku większego obłożenia można skorzystać również z miejsc postojowych w płatnej strefie parkowania na okolicznych ulicach, m.in. Żelaznej, Siennej czy Pereca. W pobliżu działa także kilka prywatnych parkingów przy biurowcach na Woli, co ułatwia znalezienie miejsca nawet w godzinach szczytu.
Czytaj więcej: Kolejkowo Warszawa. Miniaturowa wersja stolicy
Osoby korzystające z transportu publicznego mają do dyspozycji wiele połączeń. Najwygodniej dojechać metrem linii M2 i wysiąść na stacji Rondo ONZ, skąd do Fabryki Norblina jest zaledwie kilka minut spaceru. W pobliżu zatrzymują się również liczne tramwaje i autobusy. Przykładowo z Dworca Centralnego można dojechać tramwajem nr 10 lub 11 do przystanku Rondo ONZ (linią 10 pod Fabrykę Norbkina), a z Mokotowa wygodnym rozwiązaniem jest metro M1 z przesiadką na M2 przy stacji Świętokrzyska. Dzięki centralnemu położeniu kompleks jest jednym z najlepiej skomunikowanych miejsc na warszawskiej Woli. Fabryka Norblina jest czynna codziennie od godz. 9:00 do północy. Adres Fabryki Norblina to: Muzeum Fabryki Norblina, ul. Żelazna 51/53, 00-841 Warszawa. Jeśli jadąc do Fabryki Norblina zabłądzimy, zawsze można kliknąć w Mapy Google.
Zobacz więcej moich zdjęć z Fabryki Norblina.
Czytaj więcej: Kolejkowo Warszawa. Miniaturowa wersja stolicy
Osoby korzystające z transportu publicznego mają do dyspozycji wiele połączeń. Najwygodniej dojechać metrem linii M2 i wysiąść na stacji Rondo ONZ, skąd do Fabryki Norblina jest zaledwie kilka minut spaceru. W pobliżu zatrzymują się również liczne tramwaje i autobusy. Przykładowo z Dworca Centralnego można dojechać tramwajem nr 10 lub 11 do przystanku Rondo ONZ (linią 10 pod Fabrykę Norbkina), a z Mokotowa wygodnym rozwiązaniem jest metro M1 z przesiadką na M2 przy stacji Świętokrzyska. Dzięki centralnemu położeniu kompleks jest jednym z najlepiej skomunikowanych miejsc na warszawskiej Woli. Fabryka Norblina jest czynna codziennie od godz. 9:00 do północy. Adres Fabryki Norblina to: Muzeum Fabryki Norblina, ul. Żelazna 51/53, 00-841 Warszawa. Jeśli jadąc do Fabryki Norblina zabłądzimy, zawsze można kliknąć w Mapy Google.
Zobacz więcej moich zdjęć z Fabryki Norblina.
Wszędzie po drodze w fabryce Norblina napotkamy dobrze opisane zabytki techniki - dawne urządzenia i maszyny.
Zima w styczniu 2026 roku w Fabryce Norblina.
Więcej ciekawych miejsc do odwiedzenia znajdziesz pod adresem www.wycieczkazadyche.pl lub po prostu wycieczkazadyche.pl.
