Wiosna wdarła się z siłą liliowego kwiecia do ogrodów klasztoru kartuzów w Valldemossie na Majorce, tnąc powietrze ptasim świergotem. Kwietniowe słońce rzuca cień na twarz Fryderyka Chopina wydobytą ręką artysty z brązu. Znany dziś na całym świecie kompozytor przebywał krótko w tym niewielkim miasteczku na Majorce, wykorzystując klimat Balearów dla polepszenia zdrowia. Grupa turystów robi zdjęcia popiersia, dopytując się, kto to. To wyjątkowo uderzające, bo kompozytor choć był "blisko tego, co najpiękniejsze", to zderzył się tu przecież z niechęcią i biedą.
- Brązowe popiersie Fryderyka Chopina dłuta Zofii Wolskiej stoi w ogrodach klasztoru kartuzów w Valldemossie.
- Pomnik, dar Polski, odsłoniły 21 września 1998 roku królowa Hiszpanii Zofia i Jolanta Kwaśniewska.
- Chopin i George Sand mieszkali w kartuzji od 15 grudnia 1838 do 11 lutego 1839 roku - w celi nr 4, gdzie dziś działa muzeum.
- W Valldemossie kompozytor dokończył cykl 24 preludiów op. 28, w tym Preludium Des-dur zwane "Deszczowym".
- Z Palmy do Valldemossy dojedziesz autobusem TIB linii 203 albo samochodem drogą Ma-1110 w ok. pół godziny.
Krętą drogą do Valldemossy
Do urokliwego miasteczka Valldemossa na Majorce prowadzi kręta, wąska droga, poprowadzona na dużym odcinku północnym wybrzeżem wyspy przez góry Serra de Tramuntana. Niekiedy gdzieś w dole pomiędzy drzewami majaczy Morze Śródziemne. Jechać trzeba ostrożnie, sporo tu rowerzystów, którzy pnąc się w górę, wymuszają oczekiwanie na moment odpowiedni do bezpiecznego wyprzedzenia. Wkrótce z lewej strony pojawia się widok stromego zbocza pokrytego domami. Miasteczko spada tarasowo gdzieś w przepaścistą dolinę, która prowadzi kawałek dalej do mikroskopijnego portu wciśniętego między skalne ściany.
Czytaj więcej: Muzeum Chopina w Valldemossie. Na Majorce z George Sand
Samo centrum Valldemossy rozłożyło się na czymś w rodzaju siodła lub przełęczy w górzystej okolicy. Niewielki rynek i kilka uliczek z trudem przyjmują tysiące turystów, szturmujących codziennie zakamarki mieściny, którą umiłowali sobie przez lata znani twórcy. Jednak miejsca jest mało, a znalezienie przestrzeni do zaparkowania - mimo kwietnia - wydaje się być działaniem beznadziejnym. Nie wolno zapomnieć o wykupieniu biletu parkingowego. Niektóre automaty - zupełnie takie same jak w Polsce - do tego przeznaczone odmawiają posłuszeństwa. Trzeba szukać sprawnego, bo kary są wysokie, a litości nikt tutaj nie ma. Gdy już się uda stanąć po drugiej stronie miasta na osiedlu niskich domków, można zacząć szukać cienia w zaułkach między kamieniczkami krytymi ziemistą dachówką.
Popiersie Fryderyka Chopina w Valldemossie
Niewielki pomnik polskiego kompozytora stoi na terenie ogrodów klasztoru kartuzów w Valldemossie na Majorce. Polski akcent może zaskoczyć turystę z Polski, jeśli nie zna historii życia wielkiego kompozytora.
Czytaj więcej: Deia na Majorce. Dom i grób Roberta Gravesa
Popiersie Fryderyka Chopina dłuta Zofii Wolskiej odsłoniły 21 września 1998 roku w Valldemossie królowa Hiszpanii Zofia i żona prezydenta RP Jolanta Kwaśniewska. Miało upamiętnić krótki pobyt muzyka w miasteczku na Majorce. Brązowa głowa kompozytora spogląda z cokołu wysokiego na nieco ponad półtora metra, a dwie tablice - po hiszpańsku i po polsku - przypominają, że polski kompozytor mieszkał w Valldemossie w latach 1838-1839, i że pomnik jest darem Polski. Wokół rosną drzewka i kwiaty, a tuż obok wznoszą się mury kartuzji, w której spędził niespełna dwa zimowe miesiące. To jedno z najchętniej fotografowanych miejsc w miasteczku - choć nie każdy turysta wie, kogo właściwie uwiecznia.
Trudny pobyt w Valldemossie
Ogród klasztoru kartuzów (Real Cartuja de Jesús de Nazaret) nie jest przypadkowym miejscem dla pomnika. W tym zabytkowym kompleksie, wzniesionym w XIV wieku i opuszczonym przez zakonników w 1835 roku, zimą 1838 i 1839 roku zamieszkali Fryderyk Chopin i George Sand z jej dziećmi, Maurice'em i Solange. Na Majorkę przypłynęli 8 listopada 1838 roku, licząc, że łagodny klimat pomoże schorowanemu kompozytorowi. Najpierw zamieszkali w willi Son Vent pod Palmą, ale gdy Chopin zaczął kaszleć, właściciel w obawie przed zarazą kazał im się wyprowadzić. 15 grudnia przenieśli się do Valldemossy, gdzie wynajęli dawną celę zakonną. Geniusz chorował na gruźlicę, dużo później doszukiwano się u niego objawów nieuleczalnej mukowiscydozy. Ulewne deszcze, chłód i wilgoć klasztornych murów robiły swoje - zdrowie się pogarszało, a kompozytor na Majorce zaczął pluć krwią. Doskwierała też niechęć miejscowych, którzy nie akceptowali niezamężnej pary stroniącej od kościoła i bali się choroby. Pianino zamówione w Paryżu długo tkwiło u celników, więc Chopin musiał komponować na "biednym majorkańskim" instrumencie. Mimo to dokończył tu cykl 24 preludiów op. 28, z Preludium Des-dur zwanym "Deszczowym", i pracował nad Balladą F-dur op. 38, Polonezem c-moll op. 40 nr 2 oraz Scherzem cis-moll op. 39.
Czytaj więcej: Pollensa na Majorce. Most rzymski
11 lutego 1839 roku para opuściła Valldemossę, a dwa dni później odpłynęła z Palmy do Barcelony. Z obawy przed gruźlicą niemal wszystkie rzeczy należące do kompozytora i George Sand oraz wyposażenie z ich pokoi zostały spalone. Pamięć o tamtej zimie przetrwała jednak w celi nr 4, w której naprawdę mieszkali - działa w niej dziś muzeum Fryderyka Chopina i George Sand. Najcenniejszym eksponatem jest pianino Pleyel, które dotarło do kartuzji dopiero 9 stycznia 1839 roku. Kompozytor nie zabrał go ze sobą, by nie płacić drugi raz cła - instrument został w rodzinie bankiera Canuta z Palmy. Obok niego oglądamy listy, rękopisy, maskę pośmiertną i miniaturę pomnika Fryderyka Chopina z Łazienek Królewskich. Przez lata za mieszkanie Chopina podawała się także sąsiednia cela nr 2, lecz w 2011 roku sąd w Palmie orzekł, że kompozytor mieszkał w celi nr 4. Od 1930 roku każdego sierpnia kartuzja wypełnia się muzyką podczas festiwalu chopinowskiego.
George Sand opisała pobyt na wyspie w książce "Zima na Majorce" (Un hiver à Majorque). Zachwycała się w niej przyrodą, ale ostro skrytykowała mieszkańców wyspy - na Majorce książka wywołała oburzenie i doczekała się gniewnych odpowiedzi.
Kim był Fryderyk Chopin?
Fryderyk Chopin (1810-1849) to najsłynniejszy polski kompozytor i jeden z najwybitniejszych pianistów epoki romantyzmu. Przyszedł na świat w Żelazowej Woli koło Sochaczewa, a dzieciństwo i młodość spędził w Warszawie. Jego pierwszym nauczycielem gry na fortepianie był Wojciech Żywny, a kompozycji uczył go Józef Elsner, także w Szkole Głównej Muzyki. W 1830 roku Chopin wyjechał do Wiednia, a od 1831 roku mieszkał w Paryżu - do kraju już nie wrócił. W jego muzyce łączą się wpływy muzyki ludowej, zwłaszcza mazurków i polonezów, z romantyczną wrażliwością, tworząc niepowtarzalny styl chopinowski.
Czytaj więcej: Studnia z kogutem w Pollency
Niemal cała twórczość Fryderyka Chopina powstała z myślą o fortepianie: mazurki, polonezy, nokturny, etiudy, preludia, ballady, scherza, sonaty i dwa koncerty fortepianowe. W Paryżu występował rzadziej, niż oczekiwała publiczność, za to chętnie grywał w salonach i udzielał lekcji - jako nauczyciel słynął z wyśrubowanych wymagań i nerwowości, a wśród jego uczniów były wielkie talenty. Zmarł w Paryżu 17 października 1849 roku, w wieku 39 lat, najpewniej na gruźlicę. Pochowano go na cmentarzu Père-Lachaise, a jego serce wróciło do Warszawy i spoczywa w kościele Świętego Krzyża. Dziedzictwo muzyczne Chopina do dziś stanowi ważną część repertuaru pianistów na całym świecie.
Majorka, co warto o niej wiedzieć?
Majorka to największa wyspa archipelagu Balearów na zachodzie Morza Śródziemnego. Ma około 100 km długości i 3640 km kwadratowych powierzchni. Obok niej archipelag tworzą m.in. Minorka, Ibiza i Formentera oraz liczne niezamieszkane wysepki. Baleary są wspólnotą autonomiczną Hiszpanii, a ich stolicą jest leżąca na Majorce Palma.
Czytaj więcej: Najdroższa posiadłość na Majorce. Pogoda dla bogaczy
Przez wyspę przewinęli się Fenicjanie, Kartagińczycy, Rzymianie, Wandalowie, Bizantyjczycy i Arabowie. W 1229 roku Majorkę zdobył król Aragonii Jakub I Zdobywca, a w latach 1276-1343 istniało tu samodzielne Królestwo Majorki, które ostatecznie wróciło do korony aragońskiej. Dziś wyspę zamieszkuje około 971 tys. osób (2025), z czego około 443 tys. w Palmie, a niemal co piąty mieszkaniec Balearów ma obce obywatelstwo. Północno-zachodnią część Majorki zajmują góry Serra de Tramuntana z najwyższym szczytem Puig Major (1445 m n.p.m.) - w 2011 roku krajobraz kulturowy tych gór wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Valldemossa leży w samym sercu pasma. Przed podróżą warto sprawdzić najważniejsze atrakcje Majorki.
Jak dojechać do pomnika Chopina w Valldemossie?
Pomnik stoi w ogrodach kartuzji przy Plaça Cartoixa w centrum Valldemossy. Z Palmy do Valldemossy bez samochodu najprościej dostać się autobusem TIB linii 203, który kursuje na trasie Palma - Valldemossa - Deià - Port de Sóller. Odjeżdża z dworca Estació Intermodal w centrum Palmy, a jazda trwa zwykle 30-40 minut. Z przystanku do kartuzji idzie się zaledwie kilka minut. To dobre rozwiązanie zwłaszcza w szczycie sezonu, gdy znalezienie miejsca parkingowego w Valldemossie graniczy z cudem.
Czytaj więcej: Latarnia morska Faro de Formentor na Majorce
Samochodem z Palmy jedzie się około pół godziny drogą Ma-1110, która wspina się w góry Serra de Tramuntana. W weekendy i w środku dnia ruch bywa duży, a przy wjeździe do miasteczka działa kilka płatnych parkingów z ograniczoną liczbą miejsc. Nam w kwietniu zdarzyło się trochę krążyć po ulicach, zanim udało się zostawić auto. Własny samochód pozwala za to połączyć wizytę z wycieczką do sąsiednich Deià i Sóller. Jeśli przytrafią się problemy z trafieniem, można kliknąć w Mapy Google.
Zobacz więcej moich zdjęć z Valldemossy i pomnika Fryderyka Chopina.
Tyle kosztuje publiczny parking w Valldemossie.
Smak i aromat Valldemossy.
