Powązki Wojskowe odwiedza się zazwyczaj w okolicach 1 listopada. Ale cmentarz Powązki Wojskowe wart jest wizyty nie tylko we Wszystkich Świętych czy Dzień Zaduszny, ale każdego dnia. Pochowani są na Wojskowych Powązkach znani Polacy. Można sobie tutaj przypomnieć nie tylko dni chwały Rzeczypospolitej, ale także zobaczyć, gdzie leżą główni animatorzy największych zbrodni. Czy warto zwiedzać jeden z najbardziej znanych cmentarzy na chybił trafił? Chyba jednak lepiej wcześniej sprawdzić, jakie nazwiska można tutaj spotkać. To dobry pomysł na urozmaicenie i zwiedzanie Warszawy z myślą przewodnią. Nie tylko w listopadzie, przez cały rok!
- Cmentarz Wojskowy na Powązkach w Warszawie założono w 1912 roku przy ul. Powązkowskiej 43/45.
- Spoczywają tu m.in. Julian Tuwim, Jan Brzechwa, Kazimierz Deyna, Jacek Kaczmarski i Władysław Szpilman.
- Groby łatwo znaleźć dzięki internetowej wyszukiwarce Zarządu Cmentarzy Komunalnych.
- Od kwietnia do września cmentarz jest otwarty w godz. 7:00-20:00, od października do marca od 8:00 do zmroku.
- Dojazd: autobusy 103, 180, 186 i 409 do przystanku Powązki-Cm. Wojskowy, a obok leżą Stare Powązki.
- Groby znanych osób - przejdź do sekcji
- Pisarze i poeci
- Muzycy
- Artyści sceny i filmu
- Sportowcy
- Władze PRL
- Żołnierze wojny 1920 roku
Historia Cmentarza Wojskowego na Powązkach
Cmentarz Wojskowy na Powązkach powstał w 1912 roku z polecenia carskich władz wojskowych jako prawosławny cmentarz dla żołnierzy rosyjskiego garnizonu w Warszawie. Po odzyskaniu niepodległości stał się nekropolią Wojska Polskiego. Spoczęli tu polegli w wojnie polsko-bolszewickiej, żołnierze września 1939 roku i powstańcy warszawscy, a z czasem także wybitni ludzie kultury, nauki, sportu i polityki.
W czasach PRL cmentarz nosił oficjalną nazwę Cmentarz Komunalny - stąd do dziś niektórzy mówią "Powązki Komunalne". Dawną nazwę Cmentarz Wojskowy przywróciła Rada Warszawy w 1998 roku. Nie należy go mylić ze Starymi Powązkami (Cmentarzem Powązkowskim), które leżą kilkaset metrów dalej przy ul. Powązkowskiej 14. Wojskowe Powązki zajmują około 24 ha.
Czytaj więcej: Stare Powązki w Warszawie. Groby sławnych, Aleja Zasłużonych, kwesta
Powązki Wojskowe - zwiedzanie i plan cmentarza
Wycieczka czy spacer? To już trzeba wybrać samemu, bo można tu spędzić długie godziny, odwiedzając pomniki przez cały rok oświetlane przez znicze. Pamięć nigdy nie gaśnie. Cmentarz Wojskowy na Powązkach to temat na spacer albo wycieczkę tematyczną: literacką, z historii sportu, dziejów wojskowości, ewolucji politycznej Polski, rozwoju teatru i filmu, malarstwa i rzeźby.
Na Wojskowych Powązkach łatwo odnaleźć groby, bo zarząd nekropolii udostępnił w internecie dobrą wyszukiwarkę z planem cmentarza i mapą kwater w różnej skali (wyszukiwarka miejsc pochówku Zarządu Cmentarzy Komunalnych). Można tam zobaczyć pomniki na Powązkach na zdjęciach - przynajmniej te najważniejsze mają fotografie, by łatwiej trafić i zapalić znicz. Przy każdym grobie poniżej podaję kwaterę, rząd i numer grobu.
Aleja Zasłużonych i kwatery powstańcze
Najczęściej odwiedzane miejsca to Aleja Zasłużonych na Powązkach Wojskowych, gdzie chowano osoby szczególnie zasłużone dla kraju, oraz kwatery żołnierzy Armii Krajowej i powstańców warszawskich, w tym batalionów "Zośka" i "Parasol". To tu spoczywa poeta Krzysztof Kamil Baczyński. Na Łączce (kwatera Ł) 12 lipca 2012 roku IPN rozpoczął ekshumacje ofiar terroru komunistycznego, potajemnie grzebanych tu po wojnie. Osobna kwatera upamiętnia ofiary katastrofy smoleńskiej z 10 kwietnia 2010 roku.
Czytaj więcej: Polskie Termopile w Pęcicach. Tragiczny epizod Powstania Warszawskiego
Powązki Wojskowe - godziny otwarcia
Cmentarz Wojskowy na Powązkach jest otwarty codziennie, a godziny otwarcia bram zmieniają się w ciągu roku:
- od 1 kwietnia do 30 września: 7:00-20:00,
- od 1 października do 31 marca: 8:00 do zmroku.
Samochodem osobowym na teren cmentarza wjedzie się w dni robocze (w soboty do 11:00 tylko z osobą niepełnosprawną lub w wieku 75+), z płatnym biletem wjazdowym z automatu przy bramie gospodarczej. 30 i 31 października, 1 listopada oraz 1 sierpnia wjazd samochodów jest całkowicie wstrzymany. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny na stronie Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Warszawie, który zarządza nekropolią.
Ciekawostki o Powązkach Wojskowych
Kazimierz Deyna zginął w 1989 roku w wypadku samochodowym w San Diego i przez ponad 20 lat spoczywał w Stanach Zjednoczonych. Jego prochy złożono na Powązkach Wojskowych dopiero 6 czerwca 2012 roku.
Na jednym cmentarzu leżą obok siebie ludzie z przeciwnych stron historii: generałowie i dygnitarze PRL, a kilkaset metrów dalej żołnierze podziemia niepodległościowego, mordowani przez ten system. Nic dziwnego, że w 2012 roku, na stulecie nekropolii, ówczesna prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz nazwała Powązki "przejmującym podręcznikiem naszej najnowszej historii".
Czytaj więcej: Stary cmentarz żydowski w Pradze. Co tu robił olbrzym z gliny?
Jak dojechać na Powązki Wojskowe?
Dojazd na cmentarz Powązki Wojskowe najprościej: trzeba się dostać na ul. Powązkowską 43/45 (Żoliborz). Jeżdżą tam autobusy linii 103, 180, 186 i 409 - przystanek Powązki-Cm. Wojskowy. W okresie Wszystkich Świętych ZTM uruchamia dodatkowe linie cmentarne oznaczone literą C, a ulice Okopowa i Powązkowska przy cmentarzach są wtedy zamknięte dla samochodów - aktualną listę linii i objazdów podaje serwis Warszawa 19115.
Czytaj więcej: Cmentarz żołnierzy włoskich w Warszawie. Oto zdjęcia
A jeśli przytrafią się problemy z trafieniem, można kliknąć w Mapy Google.
Poniżej główne wejście na cmentarz Powązki Wojskowe od ul. Powązkowskiej w usłudze Google Street View.
Kto jest pochowany na Powązkach Wojskowych?
Zobacz więcej moich zdjęć z Powązek Wojskowych - groby znanych Polaków, które odwiedziłem: pisarzy, muzyków, aktorów, sportowców, polityków i żołnierzy. Przy każdym podaję, gdzie jest grób.
Groby pisarzy i poetów na Powązkach Wojskowych
Grób Juliana Tuwima
Julian Tuwim (1894-1953), poeta, współtwórca grupy Skamander, autor "Lokomotywy", "Ptasiego radia" i poematu "Kwiaty polskie". Wiersze, na których wychowały się pokolenia dzieci, to tylko część jego twórczości - pisał też satyry, teksty kabaretowe i przekłady.
Gdzie jest grób: kwatera A24, rząd TUJE, grób 14/15.
Grób Jana Brzechwy
Jan Brzechwa (1898-1966), właśc. Jan Wiktor Lesman, poeta i autor "Akademii pana Kleksa", "Na straganie" i "Kaczki dziwaczki". Mało kto wie, że z zawodu był adwokatem, specjalistą od prawa autorskiego, a jego ciotecznym bratem był poeta Bolesław Leśmian. Gdzie jest grób Jana Brzechwy? Na Powązkach Wojskowych - nie na Starych Powązkach, z którymi wiele osób myli to miejsce.
Gdzie jest grób: kwatera C2, rząd 6, grób 4.
Grób Władysława Broniewskiego
Władysław Broniewski (1897-1962), poeta, autor "Bagnetu na broń". Zanim zaczął pisać, walczył w Legionach Polskich. Za zasługi w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 1 Pułku Piechoty Legionów otrzymał Srebrny Krzyż Orderu Wojennego Virtuti Militari, a Krzyżem Walecznych odznaczono go czterokrotnie.
Gdzie jest grób: kwatera A26, rząd TUJE, grób 2/3.
Grób Zofii Nałkowskiej
Zofia Nałkowska (1884-1954), pisarka, autorka "Granicy" i "Medalionów" - wstrząsającego zapisu zbrodni niemieckich, lektury wielu pokoleń uczniów.
Gdzie jest grób: kwatera A24, rząd TUJE, grób 13.
Grób Stanisława Jerzego Leca
Stanisław Jerzy Lec (1909-1966), poeta i satyryk, autor "Myśli nieuczesanych" - aforyzmów cytowanych na całym świecie.
Gdzie jest grób: kwatera C2, rząd 6, grób 18.
Grób Tadeusza Konwickiego
Tadeusz Konwicki (1926-2015), prozaik, scenarzysta i reżyser, autor "Małej apokalipsy" i "Kompleksu polskiego" oraz filmów "Ostatni dzień lata" i "Lawa".
Gdzie jest grób: kwatera A3 TUJE, rząd 3, grób 16.
Groby muzyków
Grób Władysława Szpilmana
Władysław Szpilman (1911-2000), pianista i kompozytor. Jego wspomnienia z okupowanej Warszawy stały się podstawą filmu Romana Polańskiego "Pianista" (2002). Skomponował też przeboje "Czerwony autobus" i "Tych lat nie odda nikt".
Gdzie jest grób: kwatera A3 TUJE, rząd 3, grób 14.
Grób Jacka Kaczmarskiego
Jacek Kaczmarski (1957-2004), poeta i bard, autor "Murów" - piosenki, która stała się nieoficjalnym hymnem "Solidarności".
Gdzie jest grób: kwatera C31, rząd TUJE, grób 17.
Groby artystów sceny i filmu
Grób Stanisława Mikulskiego
Stanisław Mikulski (1929-2014), aktor, dla milionów widzów na zawsze kapitan Hans Kloss ze "Stawki większej niż życie".
Gdzie jest grób: kwatera B32, rząd TUJE, grób 22.
Groby sportowców
Grób Kazimierza Deyny
Kazimierz Deyna (1947-1989), piłkarz Legii Warszawa, kapitan reprezentacji Polski, mistrz olimpijski z Monachium (1972) i brązowy medalista mistrzostw świata 1974.
Gdzie jest grób: kwatera C30, rząd TUJE, grób 20.
Groby władz PRL
Grób Władysława Gomułki
Władysław Gomułka "Wiesław" (1905-1982), działacz komunistyczny, I sekretarz KC PZPR w latach 1956-1970. Odpowiadał m.in. za antysemicką nagonkę 1968 roku i krwawe stłumienie protestów na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku.
Gdzie jest grób: kwatera A27, rząd Aleja Zasłużonych, grób 1.
Grób Zygmunta Berlinga
Zygmunt Berling (1896-1980), generał, dowódca 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i armii polskiej tworzonej w ZSRR.
Gdzie jest grób: kwatera A4, rząd 1, grób 29.
Groby żołnierzy wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku
Grób Dymitra Kutasa
Dymitr Kutas, żołnierz Wojska Polskiego, spoczywa w kwaterze żołnierzy poległych w 1920 roku w wojnie polsko-bolszewickiej.
Gdzie jest grób: kwatera B7, rząd 9, grób 25.
