Ratusz w Kieżmarku (Kežmarská radnica) świetnie wpisuje się w charakter tego spiskiego miasta na Słowacji. Jest jedną z perełek na trasie spaceru zjawiskowymi uliczkami pełnymi niewysokich kamieniczek czy łuków wieńczących różne boczne przejścia i przejazdy, przez które przy dobrej pogodzie pięknie widać nieodległe Tatry Wysokie. Klasycystyczna siedziba wielu lokalnych urzędów to miejsce, w którym wciąż panuje ruch interesantów. Jednak nie w weekend. W sobotnie popołudnie spowity w ciszę ratusz oglądać można z zewnątrz. Uważne oko dostrzeże na płaskim dachu drewnianą rzeźbę strażnika miejskiego, który pełnił rolę hejnalisty i herolda (słow. hlásnik).
- Ratusz w Kieżmarku to klasycystyczny budynek pośrodku trójkątnego rynku, wciąż siedziba urzędu miasta i burmistrza.
- Gotycki ratusz wzniósł w 1461 r. mistrz Juraj ze Spiskiej Soboty, a po kolejnych pożarach przebudowywano go w duchu renesansu i klasycyzmu - ostatni raz po pożarze z 1922 r.
- Warto wypatrzyć wieżę z 1641 r., kamienny herb miasta z datą 1555 na zachodniej fasadzie i drewnianego strażnika na płaskim dachu.
- Ratusz stoi w ścisłym centrum Kieżmarku, ok. 15 km od Popradu, a z Polski najwygodniej dojechać przez przejście na Łysej Polanie.
- Przy okazji warto przejść główną ulicą do zamku w Kieżmarku i zajrzeć do drewnianego kościoła artykularnego z listy UNESCO.
Znajoma atmosfera na południe od Wysokich Tatr
Dla mieszkańca Małopolski, zwłaszcza Krakowa, Kieżmark nie musi wyglądać egzotycznie ani obco. Wzdłuż głównej ulicy schludne kamieniczki. Gdzieniegdzie stary bruk. W oddali srebrzy się śnieg na szczytach Wysokich Tatr. Naprzeciwko ratusza można przysiąść w kawiarni Le Colonial Cafe, która mogłaby spokojnie wystąpić w roli słynnej Herbaciarni Nr 1 przy krakowskiej ulicy św. Tomasza, rozgrzewającej przed laty atmosferę grodu Kraka.
Czytaj więcej: Głowa Igora Mitoraja na Rynku Głównym. Artystyczny Kraków
Tutaj klimat jest podobny i narzuca skojarzenie z austriackim zaborem, Austro-Węgrami i cesarzem Franciszkiem Józefem. Widok znad herbaty na trójkątny rynek i na ratusz kieżmarski nie jest może tak wspaniały, jak widok na krakowski Rynek Główny z kawiarni Vis a Vis, ale jeśli dobrze poszukać, to obydwa mają ze sobą sporo wspólnego.
Historia ratusza w Kieżmarku - od gotyku do klasycyzmu
Pierwszy ratusz kieżmarski stał przy jednej z najstarszych ulic miasta - Starym Targu (Starý trh). Po najeździe husyckim w 1433 r., gdy miasto częściowo spłonęło, jego centrum przeniosło się w inne miejsce, gdzie wkrótce wytworzył się nowy rynek w formie nieregularnego trójkąta. Pośrodku, na rozwidleniu dwóch ulic, w 1461 r. mistrz Juraj ze Spiskiej Soboty wystawił nowy ratusz w stylu gotyckim. Historyczne centrum Kieżmarku ma do dziś kształt widełek, a ratusz stoi dokładnie w ich rozwidleniu.
Ogień wracał jednak z uporem. Po wielkim pożarze budynek w latach 1541-1555 przebudował mistrz Kuntze z Kieżmarku, nadając mu wygląd renesansowy. Pamiątkami tej przebudowy są częściowo zachowane renesansowe obramienia okien, kamienny herb miasta z datą 1555 na zachodniej fasadzie, a od południa pierwotnie renesansowy, później zbarokizowany portal z herbem Kieżmarku.
Czytaj więcej: Kolumna Trójcy Świętej w Trenczynie. Widmo dżumy na Słowacji
W 1779 r. ratusz znów spłonął, a odbudowano go już w stylu klasycystycznym - słowackie źródła wiążą tę przebudowę z 1799 r. Ostatni wielki pożar wybuchł 24 maja 1922 r. i strawił nie tylko ratusz, ale też 29 domów przy rynku. Podczas odbudowy dobudowano drugie piętro i od tamtej pory budynek wygląda tak jak dziś. W 1981 r. ratusz wpisano na listę zabytków kultury, a w 2019 r. stanęła obok niego nowa fontanna.
Gotyk, renesans, barokowe detale, klasycyzm i odbudowa po 1922 r. - kieżmarski ratusz to podręcznik historii architektury w jednym budynku, a każdy kolejny rozdział dopisywał w nim ogień.
Wieża, hejnał i strażnik na dachu ratusza
W 1641 r., za czasów wójta (richtár) Zygmunta Moesa, do ratusza dobudowano wieżę. Według opisu Juraja Bohuša z 1720 r. budynek wieńczyła zębata attyka, od strony południowej namalowano herb miasta i wizerunek Sprawiedliwości, a wieżę zdobiły umoralniające inskrypcje. Z wieży wygrywał miejski trębacz, a w dni targowe bito w bębny - według dawnych opisów ołowiane.
Fasady ratusza kończy gzyms z biegnącą dookoła barokową kratą, w której powtarza się motyw delfinów - detal łatwy do przeoczenia, gdy wzrok przyciąga wieża.
Czytaj więcej: Spacer w koronach drzew? Takie atrakcje oferuje Bachledka
Strażnik miejski, czyli hlásnik, był w Kieżmarku ważną postacią. Krążył po płaskim dachu ratusza albo po wieży i wypatrywał nieprzyjaciela oraz pożarów, a alarm ogłaszał trąbką lub małym dzwonkiem na wieży. Obwieszczał też godziny. Dziś przypomina o nim drewniana rzeźba na dachu ratusza, która w 2024 r. wróciła na miejsce po naprawie - woda wnikała w szczeliny między klejonymi elementami figury, co doprowadziło do uszkodzenia postaci.
Pod ratuszem są stare piwnice. W jednej z nich w XVI w. wypływało źródło wody. Według miejscowej tradycji z piwnic wiódł podziemny chodnik poza dawne mury miejskie - czy istniał naprawdę, tego dziś nikt nie rozstrzygnie. Budynek od ponad pięciu i pół wieku służy temu samemu: dziś mieści się w nim urząd miasta i gabinet burmistrza (słow. primátor), dlatego w dni powszednie przed wejściem kręcą się interesanci. W weekendy ratusz jest zamknięty.
Jak dojechać do ratusza w Kieżmarku?
Ratusz stoi w samym centrum, przy Hlavné námestie 1. Samochodem z Polski najprościej dojechać przez przejście graniczne na Łysej Polanie, a dalej drogą przez Tatrzańską Jaworzynę, Zdziar i Spiską Białą (Spišská Belá) - to malownicza trasa u stóp Tatr Bielskich. Z Popradu do Kieżmarku jest ok. 15 km. W centrum parkuje się przy okolicznych uliczkach, trzeba za to zapłacić. Dalej najlepiej iść pieszo, bo stare miasto w Kieżmarku nie jest wielkie.
Czytaj więcej: Dolina Białej Wody na Słowacji. Przygoda z niedźwiedziami w tle
Bez samochodu warto celować w Poprad: stamtąd do Kieżmarku jeżdżą pociągi regionalne i autobusy, a z dworca do rynku jest krótki spacer. Z Zakopanego do Popradu przez Łysą Polanę kursują autobusy, w części sezonowo - przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny rozkład jazdy.
A jeśli pojawią się problemy z trafieniem na miejsce, można kliknąć w Mapy Google.
Zobacz więcej moich zdjęć ratusza w Kieżmarku na Słowacji.
Spacer główną ulicą Kieżmarku (Hradné námestie i Hlavné námestie). Można go zacząć od zamku w Kieżmarku.
W przejściach widać majaczące na północnym zachodzie Tatry otulone chmurami.
