Zamek Książ w Wałbrzychu to jeden z czołowych zabytków Dolnego Śląska i jedna z jego wizytówek w dzielnicy Książ na Pogórzu Wałbrzyskim. Jest uznawany za jeden z najpiękniejszych zamków w Polsce, trzeci co do wielkości po zamku w Malborku i Wawelu. Rzeczywiście, perła Dolnego Śląska, to architektoniczne arcydzieło, które do dziś zachwyca finezją i smakiem. Zamek Książ robi ogromne wrażenie i nigdy nie zawodzi turystów, olśniewając ich swoim pięknem. A dodatkowo leży w centrum Książańskiego Parku Krajobrazowego, który zaprasza na długi spacer.
Zamek Książ i księżna Daisy
Zamek Książ położony w Wałbrzychu na Dolnym Śląsku został zbudowany w XIII wieku i jest jednym z największych zamków w Polsce. Pierwsza pisemna wzmianka o obecnym Zamku Książ jest datowana na 1288 r. Początkowo zamek ten był jedną z wielu warowni księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego. Zamek miał istotne znaczenie ze względu na strategiczne położenie.
Jego architektura łączy różne style, od gotyku po renesans i barok. Zamek pełnił różne funkcje na przestrzeni wieków, m.in. jako obronny fort, rezydencja książąt i miejsce spotkań kulturalnych. Największe skarby to imponująca Sala Balowa i zamkowe ogrody, w tym Ogród Różany, które urządzali ogrodnicy sprowadzeni z Anglii. Wokół rozciąga się rozległy park z tak zwanym starym zamkiem, sztucznymi ruinami wybudowanymi w XIX wieku dla urozmaicenia spacerów, na prastarych pozostałościach średniowiecznego zamku piastowskiego księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego. Zamek Książ jest nie tylko ważnym zabytkiem architektury, ale także symbolem historii i kultury Dolnego Śląska. Zamek ucierpiał najbardziej po wojnie, gdy przez ponad dziesięć lat był szabrowany jako niemieckie dziedzictwo. Dziś to jedno z najbardziej olśniewających muzeów w Polsce.
Jednym z najbardziej znanych właścicieli zamku była pszczyńska księżna Daisy von Pless (ur. 1873, zm. 1943). Była angielską arystokratką, filantropką i pacyfistką, która poślubiła księcia Hansa Heinricha XV von Hochberga, właściciela zamku Książ. Daisy była znaną postacią społeczną i wpływową kobietą swojej epoki. Księżna Daisy była zaangażowana w działalność charytatywną i kulturalną. Wspierała sztukę, naukę i opiekę społeczną, organizując przyjęcia i zbiórki funduszy na różne cele. To ona stworzyła imponujące ogrody zamkowe i sprawiła, że do wnętrz zagościł przepych. Gościła na zamku w Książu wielu znanych artystów, polityków i członków rodzin królewskich. W czasie drugiej wojny światowej Niemcy zniszczyli znaczną część zabytkowego wyposażenia podczas przebudowy zamku na jedną z kwater wodza Trzeciej Rzeszy z ogromnym kompleksem podziemnych korytarzy i sal wydrążonych w skale pod zamkiem. Dziś można je zwiedzać. W czasie drugiej wojny światowej zamek został doprowadzony do ruiny m.in. wskutek działań Rosjan. W latach 1956-62 zamek Książ został zabezpieczony przez wojewódzkiego konserwatora zabytków we Wrocławiu. Kompleksowe prace restauracyjne rozpoczęły się w 1974 roku, a w 1991 roku właścicielem zamku Książ została gmina Wałbrzych.
W "komnacie rozumu"
W czerwcu 2025 r. na Zamku Książ otwarto stałą wystawę "Gabinet osobliwości", która nawiązuje do XVIII-wiecznego gabinetu sztuki bądź "komnaty rozumu" hrabiego Konrada Ernesta Maksymiliana von Hochberga (1682-1742), który to pokój istniał na zamku przez 200 lat. Tajemnicza kolekcja została więc odtworzona po 80 latach. Wśród zaprezentowanych przedmiotów zwiedzający mogą zobaczyć m.in. czaszkę niedźwiedzia jaskiniowego, XVIII-wieczne modele anatomiczne z kości słoniowej, karkonoskie szkło czy steampunkowe modele skorupiaków przekazane przez książęcą rodzinę Sapiehów, a także obrazy, książki i mapy.
Najważniejszymi, bo oryginalnymi i pochodzącymi z zamku Książ, eksponatami prezentowanymi na wystawie jest osiem barokowych witryn, w których prezentowana jest kolekcja 110 przekazanych na ekspozycję przedmiotów. Gabinety tego rodzaju cieszyły się ogromną popularnością w XVII i XVIII wieku. Ekspozycja hrabiego nie przetrwała jednak drugiej wojny światowej. Osiem z dziewięciu gablot trafiło do Muzeum Narodowego w Poznaniu (oddział w Rogalinie), a jedna do Muzeum Narodowego w Warszawie. Nowa ekspozycja powstała dzięki współpracy z 22 partnerami, a jej zawartość ma się regularnie zmieniać.
Uratowana muszla mozaikowa
W 2023 roku zakończyły się prace nad renowacją Muszli Mozaikowej przy Tarasie Kasztanowcowym. Urokliwy zakątek tarasowych ogrodów pałacowych w stylu francuskim powstał z inicjatywy księcia Jana Henryka XV Hochberg von Pless przy okazji przebudowy całego zamku pod koniec pierwszej wojny światowej. Miejsce to znajduje się od strony południowej Zamku Książ. Taras Kasztanowcowy został przyozdobiony wnęką pokrytą mozaiką, a jej głównym motywem jest muszla, stąd nazwa - Muszla Mozaikowa. To jeden z najpiękniejszych elementów małej architektury książańskich ogrodów tarasowych. Turyści nie mieli do niego dostępu przez pół wieku. Rozpadająca się konstrukcja została naprawiona, a mozaiki uzupełnione i odrestaurowane.
Z kolei w 2019 roku podczas przygotowań do remontu Sali Krzywej odkryto najprawdopodobniej renesansowe XVI-wieczne malowidła. Znaleziono je na ścianie z pięknie zachowanym renesansowym kominkiem z szarego piaskowca ozdobionym płaskorzeźbami, m.in. trzema tondami portretowymi w otoczeniu girland podtrzymywanych przez putta. Pod tynkiem uwidoczniła się polichromia przedstawiająca kotarę. Być może doprowadzi to do przywrócenia sali jej wyglądu z czasów Hochbergów. Zamek Książ ma ikonografię przedstawiającą historyczny wystrój sali. Bardzo bogate w detale fotografie pochodzą m.in. z kolekcji zdjęć autorstwa zamkowego kucharza Louisa Hardouina z lat 1909-1920, prywatnych zbiorów księcia Bolko von Pless oraz teki konserwatora zabytków w czasie II wojny światowej Guntera Grundmanna.
Pożar perły Dolnego Śląska
10 grudnia 2014 r. na dachu zamku Książ w Wałbrzychu wybuchł pożar. Ogień pojawił się na części pokrycia nad barokową częścią zamku, która była wcześniej remontowana. Z ogniem walczyło ponad trzydzieści zastępów straży pożarnej z Wałbrzycha, Wrocławia, Jeleniej Góry, Ząbkowic, Dzierżoniowa i powiatu świdnickiego. Ogień udało się ugasić, ale zniszczenia były znaczne. Samo dogaszanie pogorzeliska trwało kilka godzin. Spłonęło około sześćset metrów kwadratowych dachu i poddasze. Z zamku w czasie pożaru ewakuowano turystów i pracowników.
Kilka dni po pożarze zarzut związany z nieostrożnością przy kładzeniu papy usłyszeli pracownicy firmy wykonującej prace remontowe. Jeden z nich miał posługiwać się palnikiem gazowym bez odpowiedniego przeszkolenia. W 2016 roku prokuratura skierowała do sądu akt oskarżenia wobec szefa firmy, która naprawiała dach i jego pracownika. Zarzuty dotyczyły nieumyślnego spowodowania pożaru. Mężczyźni dobrowolnie poddali się karze. Zniszczona część zamku została odbudowana i nie ma już śladu po szalejącym ogniu. Zamek uratowano być może także dlatego, że część strażaków miała wcześniej ćwiczenia na zamku Książ z prowadzenia takich akcji.
Bilety na zamek Książ w Wałbrzychu
Bilety na zamek Książ w Wałbrzychu można kupić online i w kasie. Wcześniejszy zakup online gwarantuje wejście bez czekania w kolejkach. Dzieci do lat 4 zwiedzają za darmo. Bilety ulgowe przysługują dzieciom od lat 4, uczniom szkół do lat 19 oraz studentom do 24 roku życia, opiekunom grup szkolnych, przedszkolnych, grup dzieci i młodzieży (1 opiekun grupy 10-cio osobowej wchodzi bezpłatnie), osobom niepełnosprawnym oraz opiekunom osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, emerytom, rencistom i osobom powyżej 65 roku życia. Zamek Książ honoruje Karty Dużej Rodziny (ceny od 6 maja 2026 roku).
- Najmłodsi do lat 4 - zwiedzanie za darmo;
- Bilet All Day Ticket na zamek, tarasy, podziemia, Palmiarnię, Stado Ogierów i Mauzoleum - normalny 104 zł, ulgowy 94 zł;
- Zamek z zestawem audioguide, tarasy, podziemia z przewodnikiem (40 min.), Palmiarnia bez przewodnika - normalny 92 zł, ulgowy 82 zł;
- Zamek z zestawem audioguide, tarasy, Stado Ogierów bez przewodnika, Palmiarnia bez przewodnika - normalny 79 zł, ulgowy 69 zł;
- Zamek z zestawem audioguide, tarasy, Palmiarnia bez przewodnika, Uzdrowisko bez przewodnika - normalny 76 zł, ulgowy 64 zł;
- Zamek z zestawem audioguide, tarasy, Palmiarnia bez przewodnika - normalny 76 zł, ulgowy 64 zł;
- Explore Wałbrzych (zamek, tarasy, Palmiarnia, Stara Kopalnia, Muzeum Porcelany, wieża widokowa w Parku Sobieskiego) - normalny 139 zł, ulgowy 109 zł;
- Nocne Zwiedzanie Zamku - 74 zł online, 79 zł w kasie;
- Nocne Zwiedzanie Zamku - ed. specjalne - 79 zł online. 84 zł w kasie;
- Podziemia - normalny 45 zł, ulgowy 39 zł;
- Mauzoleum (czynne od 1 kwietnia do 15 października) - normalny 13 zł, ulgowy 8 zł;
- Palmiarnia - normalny 27 zł, ulgowy 21 zł.
Godziny otwarcia zamku Książ
Jakie są godziny otwarcia zamku Książ w Wałbrzychu? Zamek Książ w Wałbrzychu jest otwarty w godzinach (dane z lipca 2026 roku):
- poniedziałek - piątek 09:00 - 18:00;
- sobota - niedziela 09:00 - 19:00.
Jakie są godziny otwarcia Palmiarni w Wałbrzychu? Palmiarnia w Wałbrzychu jest otwarta w godzinach:
- poniedziałek - piątek 10:00 - 18:00;
- sobota - niedziela 09:00 - 19:00.
Wałbrzych. Historia i teraźniejszość
Wałbrzych jest drugim co do wielkości (po Wrocławiu) miastem Dolnego Śląska. Liczba jego mieszkańców to ponad 120 tys. Wałbrzych jest położony w Kotlinie Wałbrzyskiej i na zboczach otaczających je Gór Wałbrzyskich, nad rzeką Pełcznicą. Powierzchnia miasta wynosi około 85 km2, jest ono rozciągnięte w kierunku północ - południe na długości 16,5 km. Wałbrzych leży przeciętnie na wysokości 350 - 500 m n.p.m., najwyższym zaś jego punktem jest góra Borowa (853 m n.p.m.). Początki miasta sięgają okresu wczesnego średniowiecza, a leśna osada słowiańska istniała tam już w 1191 roku za czasów księcia Bolesława Wysokiego. Mieścina rosła i krzepła przy ważnej drodze łączącej Śląsk z Czechami, wiodącej z Wrocławia przez Świdnicę, Wałbrzych i Mieroszów. Status miasta Wałbrzych uzyskał w latach 1400-1426, licząc wtedy... 200 mieszkańców. Miasto należało do księstwa świdnickiego i jego władców, którymi byli: Henryk Pobożny, Bolesław Łysy, Bolko I Surowy, Bolko II Mały. Dokopano się tu do rud srebra, a w 1561 roku do węgla kamiennego. Miasto przeszło w ręce rodu Czettritz, następnie po 250 latach znalazło się w posiadaniu Hochbergów, zamieniając się w XVII w. w ośrodek kuracyjny i silny ośrodek lniarski. Na przełomie XIX i XX wieku przeżyło rozkwit przemysłu, rozwinęły się m.in. huty szkła i wydobycie węgla.
Zamarła jednak działalność uzdrowiskowa przez wyschnięcie leczniczych źródeł wskutek działalności górniczej. W 1805 r. w mieście funkcjonowały 54 samodzielne kopalnie (tak wówczas traktowano każdy szyb). W czasie II wojny światowej Niemcy prowadzili w rejonie miasta tajemnicze prace, m.in. na Zamku Książ, gdzie miała powstać kwatera wodza Rzeszy. Funkcjonowały tam także filie obozu koncentracyjnego Gross Rosen. Po wojnie miasto znalazło się na Ziemiach Odzyskanych. Tych Niemców, którzy nie uciekli przed Armią Czerwoną, wysiedlono, zastąpili ich repatrianci ze wschodu. W mieście kursowały wtedy tramwaje, ale szybko zastąpiły je trolejbusy, obecnie są autobusy. Dziś jest to miasto na Dolnym Śląsku na prawach powiatu, a wraz z sąsiednimi miastami i powiatami tworzy aglomerację wałbrzyską. Wałbrzych nie jest już zagłębiem węgla kamiennego, choć wciąż działają tu nielegalne biedaszyby. Obecnie to ośrodek przemysłu ceramicznego, kulturalny, administracyjny i turystyczny (m.in. Góry Sowie) z ambicjami akademickimi.
Jak dojechać do zamku Książ w Wałbrzychu?
Jaki jest dojazd do zamku Książ? Istnieje kilka różnych możliwości dojazdu do Zamku Książ w Wałbrzychu. Samochodem z Wrocławia najłatwiej jechać drogą S8 w kierunku Kudowy-Zdroju, a następnie zjechać na drogę krajową nr 35 w kierunku Wałbrzycha. Po wjeździe do miasta, trzeba szukać oznaczeń kierujących do Zamku Książ. Podobnie z Krakowa można jechać autostradą A4 w kierunku Wrocławia, a następnie zjechać na drogę krajową nr 5, a potem na drogę nr 35 do Wałbrzycha. W pobliżu zamku znajdują się parkingi dla turystów. Należy kierować się oznaczeniami.
Do Wałbrzycha kursują pociągi m.in. z Wrocławia. Wysiadamy na stacji Wałbrzych Miasto lub Wałbrzych Szczawienko, a następnie przesiadamy się do taksówki lub autobusu, aby dotrzeć do zamku.
W Wałbrzychu funkcjonuje komunikacja miejska. W pobliże zamku kursują autobusy linii 8 i 12, które zatrzymują się na przystanku "Zamek Książ". Trasy do zamku Książ są dobrze oznakowane dzięki czemu łatwo tam także dojechać na rowerze.
Jeśli są problemy z dotarciem, można kliknąć w Mapy Google.
Zobacz zdjęcia z Zamku Książ w Wałbrzychu.
Makieta przy wejściu do zamku Książ.
Wnętrza zamku Książ.
Widoki z okien zamku Książ w Wałbrzychu.
Ogrody zamkowe.
Więcej ciekawych miejsc do odwiedzenia znajdziesz pod adresem www.wycieczkazadyche.pl lub po prostu wycieczkazadyche.pl.
Znasz? Skomentuj!