Zamek Lednica. Ryzykowny marsz na wysokościach

Zamek w Lednicy (Hrad Lednica) w regionie Trenczyn na Słowacji potrafi wywrzeć niesamowite wrażenie. Odpowiada za to niepozorna, około 25-metrowej długości, niemalże pionowa drabinka stalowa, którą wchodzi się na najwyższy poziom zamku. To jednak nie koniec. Do zamku przylega bowiem wąska skalna płetwa, której grań wznosi się stromo do góry i prowadzi znacznie wyżej, wysoko ponad warownię, na sam wierzchołek. W średniowieczu wykuto w tej krawędzi sięgający do ramion chodnik z kamiennymi schodami, którym można było dojść na szczyt do zadaszonego "bocianiego gniazda". Ze strażnicy, tak jak i dziś, widać było całą okolicę. Dojście do tego miejsca to zabawa tylko dla najodważniejszych.

Historia zamku Lednica

Zamek Lednica powstał w drugiej połowie XIII wieku i od początku pełnił przede wszystkim funkcję obronną. Chronił północno-zachodnią granicę Królestwa Węgier, dlatego należał do zamków królewskich. W latach 1259-1269 znajdował się w rękach Marka, żupana lednickiego, a na początku XIV wieku przejściowo przejął go Matúš Čák Trenčiansky. Po jego śmierci w 1321 roku zamek ponownie przeszedł pod władzę monarchy. Pod koniec XIV wieku należał do rodu Pakšiowców, którzy w 1392 roku oddali go w zastaw szlachcicowi czeskiego pochodzenia, Henkowi. W pierwszej ćwierci XV wieku właścicielami Lednicy i całego majątku zostali bracia Sobek i Matej Bielikowie, wywodzący się ze śląskiej Kornicy. W kolejnych dziesięcioleciach zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli.

Czytaj więcej: Kolumna Trójcy Świętej w Trenczynie

W 1559 roku za 49 tysięcy złotych kupił go Imrich Telekeši, kapitan z Koszyc. Po jego śmierci Lednicę odziedziczył jedyny syn Štefan, który poślubił Zuzanę Forgáčovą. Ich syn Michal został osierocony bardzo wcześnie - matka zmarła, gdy miał niespełna cztery lata, a ojciec, gdy miał zaledwie dziesięć. Opiekun chłopca bardziej dbał o interesy gospodarcze powierzonego mu majątku niż o jego wychowanie. Wkrótce zamek i dobra lednickie stały się miejscem licznych konfliktów i aktów przemocy wobec poddanych. Kulminacją był konflikt z Michalem Telekešim, który w 1600 roku został uznany za buntownika.

Zamek Lednica jest "przytulony" do wąskiej skalnej ściany, która stała się częścią fortyfikacji.

Pod dowództwem palatyna Györgya Thurzo przeciwko zamkowi i majątkowi wyruszyło 200 jeźdźców i 500 piechurów. Michal Telekeši uciekł wcześniej do Polski i zatrzymał się w Krakowie. Zwabiony obietnicą rozmów o amnestii przybył podczas świąt Bożego Narodzenia do zamku w Bytčy, gdzie zamiast negocjacji został uwięziony. Po odmowie kolejnej prośby o łaskę trafił na szafot i 3 kwietnia 1601 roku został stracony. Wraz z jego śmiercią wygasła męska linia rodu Telekešich.

Upadek zamku w Lednicy

Burzliwy XVII wiek przyniósł kolejne zagrożenia. W 1663 roku wojska tureckie zaatakowały również dolinę Púchova. Turcy, którzy przeprawili się przez Wag w okolicach Beluše, spalili Púchov i ruszyli w kierunku Moraw, po drodze grabiąc, podpalając wsie i zabijając mieszkańców. Położone na uboczu Lednica uniknęła jednak zniszczenia. Wszakże z czasem zamek stracił swoje znaczenie, a jego właściciele ostatecznie go opuścili.

Czytaj więcej: Wąwóz Maniński. Niezwykłe miejsce na Słowacji

W 1746 roku przeprowadzono jeszcze częściową przebudowę, ale później rozpoczął się trwający przez dziesięciolecia proces niszczenia. Na przedstawieniu zamku z 1830 roku wciąż dobrze widoczne są baszty, wieże i zabudowania, ale już natomiast na fotografii z 1914 roku Lednica występuje jako mocno zrujnowana warownia.

Ratowanie zamku w Lednicy

Położona bezpośrednio nad zabudowaniami wsi ruina zaczęła stanowić zagrożenie dla mieszkańców. Pierwsze prace zabezpieczające rozpoczęto już w 1962 roku. Wzmocniono wówczas barbakan wejściowy oraz część pałacu górującą nad miejscowością. Prac jednak nie kontynuowano i zamek ponownie zaczął popadać w ruinę. Przełom nastąpił wiosną 1999 roku, kiedy fragment budowli zawalił się na drogę przebiegającą przez wieś. W 2001 roku zamek wydzierżawiło stowarzyszenie obywatelskie Donjon z Martina. Wolontariusze oczyścili ruiny z roślinności i przygotowali pierwszą trasę umożliwiającą zwiedzanie zamku. Zakrojone na większą skalę działania rozpoczęły się w 2004 roku, kiedy zamek przejęło w dzierżawę, a później także we współwłasność, stowarzyszenie Historicko-Astronomická Spoločnosť z Ilavy. Wolontariusze, przy wsparciu słowackich skautów i władz gminy, ponownie oczyścili ruiny z zarastającej je roślinności.

Czytaj więcej: Zamek Beckov na Słowacji

Usunięto gruz po zawalonych murach i rozpoczęto prace murarskie. Przygotowano również kompletną dokumentację projektową potrzebną do konserwacji zabytkowych murów. Od 2013 roku w pracach uczestniczą także osoby bezrobotne, dzięki programowi Ministerstwa Pracy, Spraw Socjalnych i Rodziny Republiki Słowackiej. Ich zatrudnienie na budowie pozwoliło znacząco przyspieszyć konserwację. Stopniowo zabezpieczono między innymi wieżę mieszkalną, będącą dominantą ruin, oraz pałac wschodni.

Najciekawsza atrakcja to wspinaczka wąską stalową drabiną, przejście wykutym w skalnej grani podniebnym chodnikiem i "bocianie gniazdo" kilkadziesiąt metrów nad zamkiem.

Na dziedzińcu odtworzono część umocnień i pozostałości budynku gospodarczego, a pomiędzy pałacami przygotowano miejsce odpoczynku dla zwiedzających. W zachodnim pałacu zamontowano także dębową replikę schodów w miejscu ich pierwotnego przebiegu. O utrzymanie terenu wokół ruin pomagają także dbać... kozy zamkowe.

Jak dojechać do zamku Lednica?

Do zamku Lednica (Lednický hrad) na Słowacji najwygodniej dojechać samochodem z Trenczyna - trasa liczy około 35 km i prowadzi przez Dubnicę nad Váhom oraz Púchov w kierunku Lednických Rovni i wsi Lednica. Samochód można zostawić bezpłatnie na parkingu przy urzędzie gminy, a dalej trzeba ruszyć pieszo oznakowaną ścieżką prowadzącą pod ruin zamku. Warto pamiętać, że Lednický hrad wznosi się na trudno dostępnym skalnym grzbiecie, dlatego bezpośredni dojazd pod samą warownię nie jest możliwy.

Czytaj więcej: Kolumna Trójcy Świętej w Trenczynie. Widmo dżumy na Słowacji

Do Lednicy można również dotrzeć transportem publicznym z Trenczyna, korzystając z połączeń autobusowych z przesiadką w rejonie Dubnicy nad Váhom lub Púchova - przed wyjazdem najlepiej sprawdzić aktualny rozkład, ponieważ częstotliwość kursów regionalnych jest ograniczona. Ciekawą alternatywą jest rower: okolice doliny Wagu i Białych Karpat nadają się na wycieczkę rowerową. Wygodne pokonanie większości trasy zapewnia Vážska cyklomagistrála (Magistrala Rowerowa Wagu) wytyczona wdłuż rzeki Wag w rejonie Trenczyna, która w regionie trenczyńskim liczy ponad 100 kilometrów. Jeśli zaś pojawią się problemy z trafieniem na miejsce, można kliknąć w Mapy Google.

Zobacz więcej moich zdjęć z zamku w Lednicy.

Na donym zdjęciu widać, że u góry po prawej jest górny poziom zamku w Lednicy, czyli dawna baszta, na którą prowadzi drabina, mająca na oko około 20 metrów. Z tego poziomu można wejść prawie dwa razy wyżej przejściem ze schodkami wykutym w litej skale.

Dawne "bocianie gniazdo" i wykute na jego ścianach tajemnicze symbole.

Ponoć na szczyt sąsiedniej skały próbował się kiedyś wedrzeć jeden śmiałek. Niestety próba zakończyła się niepowodzeniem, a do ściągnięcia pechowca wzywano helikopter z ratownikami.