Szczeliniec Wielki - co to za szczyt?
Szczeliniec Wielki (922 m n.p.m.) ma od lat problemy z nazwą. Przed drugą wojną światową nosił niemiecką nazwę Große Heuscheuer, Czesi zwą go Velká Hejšovina. Pobrzmiewa tu słowo "Hejszowina", którym wspinacze skałkowi określają specyficzny rejon piaskowcowych skał całych Gór Stołowych. Dlaczego "Stołowych"? Ze względu na ich kształty. Niemalże pionowe lub pionowe, kilkudziesięciometrowej wysokości ściany bronią łatwego dostępu do szczytów, dojścia prowadzą przez labirynty skalne w szczelinach i pęknięciach górotworu. Same szczyty są płaskie jak... stół. Ze względu na to, że górotwór jest jak posiekany przez liczne kaniony i szczeliny, od 1945 roku czyli od wyzwolenia i przejęcia przez PRL Ziem Odsykanych, Szczeliniec Wielki nosił początkowo nazwę Siennica (także w XIX wieku), a potem Strzaskany, Spękany, Stołowiec.
Szczeliniec Wielki (922 m n.p.m.) to dzisiejsza, oficjalna nazwa. Szczeliniec Wielki jest najwyższym szczytem Gór Stołowych, które leżą w Sudetach. Szczyt znajduje się na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych. Należy do Korony Gór Polski oraz Korony Gór Dolnego Śląska. Atrakcją jest rezerwat krajobrazowy na szczycie, który poszczycić się może skalnymi labiryntami i skałami o fantazyjnych kształtach. Szczeliniec Wielki jest typową górą stołową, gdzie warstwa mniej podatna na erozję spoczywa na warstwach bardziej na nią podatnych, co prowadzi do powstania licznych spękań. Masyw zbudowany jest głównie z piaskowców ciosowych z okresu górnej kredy. To osady morskie. Na górze rośnie las iglasty, który przydaje wędrówce atmosfery tajemniczości, a niekiedy nawet grozy.
Turystycznym szlakiem na szczyt
Na szczyt Szczelińca Wielkiego (919 m n. p. m.) można się dostać pieszo. Najpopularniejsza trasa, to żółty szlak z Karłowa. Wycieczka utwardzoną ścieżką na szczyt zajmuje około 40 minut na szczyt, powrót trwa 35 minut. By wejść na górę trzeba pokonać 680 kamiennych poniemieckich schodków. Trasa ta obenie jest wyremontowana.
Jest jeszcze czerwony szlak z Radkowa, dłuższy i trudniejszy - przejście go zajmuje około 2-3 godziny.
Z kolei niebieski szlak z Pasterki to około 1,5 godziny marszu przez malownicze tereny Gór Stołowych.
Przy tarasach widokowych opodal schroniska PTTK na Szczelińcu Wielkim można kupić lub pokazać bilet online na trasę turystyczną po labiryncie skalnym. Taki skalny labirynt to klasyczny dla Sudetów krajobraz. Liczne ostańce wyrzeźbione przez przyrodę, a między nimi głębokie szczeliny spękanego piaskowcowego płaskowyżu.
Na szczycie w labiryncie skalnym zobaczymy m.in. szczelinę o nazwie "Piekiełko" oraz liczne formy skalne o wysokości od 6 do 8 metrów takie jak m.in.: "Małpolud", "Słoń", "Wielbłąd", "Kazalnica" czy "Tron Liczyrzepy".
Niezdobyty Tron Liczyrzepy
Najwyższą skałą na Szczelińcu Wielkim jest Fotel Pradziada. Po niemiecku to Grossvaterstuhl, a po czesku - Dědovo křeslo. Choć jest też polska nazwa Tron Dziadka, to najbardziej w pruskich legendach osadzona jest nazwa Tron Liczyrzepy. Bo Liczyrzepa, po niemiecku Rübezahl, to duch Sudetów i bohater licznych, budzących niepoko opowieści i legend. Już w w 1825 roku na szczyt skały prowadzyły drewniane schody, później zamienione na metalowe, a popularność szczytu i osobliwego "fotela" - rosła.
Jednym z pierwszych zdobywców musiał być jezuita, który zostawił ledwie czytelny dziś napis JHS lub SJ z datą 1576 lub 1565. Tron Liczyrzepy ma 12 metrów wysokości, to piaskowcowy ostaniec, który wznosi się na wysokość 922,01 m n.p.m. w najwyższym miejscu Szczelińca Wielkiego tuż przy 8. stanowisku Ścieżki Dydaktycznej Skalnej Rzeźby. Jest tu znakomity punkt widokowy. O skale było tak głośno, że odwiedzili ją w czasach, gdy bywało tam niewielu turystów królowie Prus Fryderyk Wilhelm II Pruski i Fryderyk Wilhelm III Pruski oraz poeta niemiecki Johann Wolfgang Goethe.
Schronisko na skraju przepaści
Pierwsza drewniana altana dająca latem schronienie wędrowcom powstała na Szczelińcu Wielkim w 1815 roku. Dzisiejsze Schronisko Turystyczne PTTK "Na Szczelińcu", to w rzeczywistości wybudowana w stylu tyrolskim w 1845 roku gospoda górska Schweizerei, o której powstanie zabiegał miłośnik Gór Stołowych Franz Pabl - sołtys Karłowa, pierwszy przewodnik po Szczelińcu i autor broszury o tym szczycie. W tamtych czasach odwiedzili schronisko: niemiecki poeta Johann Wolfgang Goethe, który lubował się w zwiedzaniu przeróżnych "szwajcarii" oraz amerykański ambasador John Quincy Adams, późniejszy 6. prezydent USA. Wszystkich trzech upamiętniają pamiątkowe tablice.
W 1947 roku po drugiej wojnie światowej schronisko na Szczelińcu Wielkim przejęło Polskie Tiwarzystwo Tatrzańskie (PTT), zmieniając jego nazwę na Szwajcarka. W 1950 roku przeszło ono pod zarząd Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK). Jesienią 2006 r. schronisko otwarto po kapitalnym remoncie, oferując bufet i noclegi. Schronisko wznosi się na wysokości 905 m n.p.m. w północno-zachodniej części platformy Szczelińca Wielkiego. Przed schroniskiem jest eksponowany taras, u stóp którego wznoszą się pionowe ściany. To znakomity punkt widokowy, z którego widać rozległą panoramę okolicy.
Schronisko PTTK na Szczelińcu - godziny otwarcia
W 2025 roku Schronisko PTTK na Szczelińcu ogłosiło, że od 30 czerwca jest otwarte w nowych godzinach, rozszerzonych, aby "dłużej cieszyć się urokami Gór Stołowych" i "pyszną kuchnią". Schronisko zachęca do przyjścia na posiłek po wędrówce lub "kawę z widokiem".
Schronisko PTTK na Szczelińcu latem 2025 roku jest owarte:
- poniedziałek - czwartek: 8:30 - 20:00 (kuchnia czynna do 18:00);
- piątek: 8:30 - 21:00 (kuchnia czynna do 19:00);
- sobota: 8:00 - 21:00 (kuchnia czynna do 19:00) ;
- niedziela: 8:00 - 20:00 (kuchnia czynna do 18:00).
Jak dotrzeć na Szczeliniec Wielki?
Do Szczelińca Wielkiego dojedziemy najprościej samochodem. Z Wrocławia (ok. 100 km) jedziemy drogą krajową nr 8 w kierunku Kudowy-Zdroju. W miejscowości Radków skręcamy w kierunku Karłowa, gdzie znajduje się parking u podnóża Szczelińca. Jadąc z Kłodzka (ok. 30 km) drogą nr 387 (Droga Stu Zakrętów) kierujemy się w stronę Radkowa, a następnie do Karłowa, gdzie znajdują się płatne parkingi. Stamtąd pieszo wchodzi się na Szczeliniec Wielki.
Jeśli są kłopoty z trafieniem, zawsze można kliknąć w Mapy Google. Sztuczna inteligencja doprowadzi nas na miejsce.
Do Kotliny Kłodzkiej dojedziemy również koleją. Najbliższe Szczelińca Wielkiego stacje kolejowe to Kudowa-Zdrój, Polanica-Zdrój lub Kłodzko. Z tych miejsc można dojechać autobusem lub taksówką do Karłowa i wejść na szlak.
Z kolei autobusy dalekobieżne dojeżdżają do Kłodzka.
Lokalne linie autobusowe są dostępne z Kłodzka, Kudowy-Zdroju lub Radkowa. Autobusem lokalnym można łatwo dojechać do Karłowa. Przystanek jest przy wejściu na szlak.
Zobacz więcej zdjęć z wycieczki na Szczeliniec Wielki. Byliśmy tam latem 2013 roku.
Wiele skał coś przypomina. Można popuścić wodzy wyobraźni lub zdać się na opisy na tabliczkach.
W labiryntach skalnych nie brakuje mostów skalnych oraz przejść, niekiedy brdo ciasnych.
W labiryntach skalnych istnieje tradycja podpierania skał patykami. By się nigdy nie prewróciły.
Masyw Szczelińca WIelkiego to klasyczna góra stołowa.
Więcej ciekawych miejsc do odwiedzenia znajdziesz pod adresem www.wycieczkazadyche.pl lub po prostu wycieczkazadyche.pl.
Znasz? Skomentuj!